14 February 2026 –दप्तरमुक्त शनिवार विद्यार्थ्यांना पुस्तकांपलीकडील जगातून शिकण्याची संधी देतो. या दिवशी कृती, अनुभव, खेळ, कला आणि संवाद यांवर आधारित उपक्रम घेतले जातात.
प्रस्तावना
विद्यार्थ्यांवरील दप्तराचे वाढते ओझे कमी करून शिक्षण अधिक आनंददायी, कृतीशील आणि अनुभवाधारित बनवण्यासाठी दप्तरमुक्त शनिवार हा उपक्रम राबविला जातो. या दिवशी पारंपरिक पुस्तकाधारित शिक्षणाऐवजी खेळ, कला, प्रात्यक्षिके, संवाद, प्रकल्प आणि जीवनकौशल्यांवर आधारित उपक्रम घेतले जातात. यामुळे विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साधला जातो.
उपक्रमाचे उद्दिष्ट
- शिक्षणातील ताण कमी करणे
- कृतीद्वारे शिकण्याची संधी देणे
- सर्जनशीलता व आत्मविश्वास वाढवणे
- सहकार्य व संघभावना विकसित करणे
- जीवनोपयोगी कौशल्ये विकसित करणे
दिवसभराचा उपक्रम आराखडा–14 February 2026
| तासिका | उपक्रम | स्वरूप |
|---|---|---|
| 1 | प्रार्थना व प्रेरणादायी गोष्ट | श्रवण व चर्चा |
| 2 | भाषा खेळ / वाचन उपक्रम | सहभागात्मक |
| 3 | गणिती खेळ | कृतीद्वारे शिक्षण |
| 4 | विज्ञान प्रयोग / निरीक्षण | प्रात्यक्षिक |
| 5 | कला / हस्तकला | सर्जनशीलता |
| 6 | क्रीडा / योग | शारीरिक विकास |
| 7 | गटचर्चा / जीवनकौशल्य | संवाद कौशल्य |
दप्तरमुक्त शनिवार (Activities सह)
दप्तरमुक्त शनिवार विद्यार्थ्यांना पुस्तकांपलीकडील जगातून शिकण्याची संधी देतो. या दिवशी कृती, अनुभव, खेळ, कला आणि संवाद यांवर आधारित उपक्रम घेतले जातात.
🟢 इयत्ता 1ली–3री (खेळातून शिक्षण)-14 February 2026
उपक्रम:
- चित्रकला व रंगकाम
- गोष्ट ऐकणे व सांगणे
- बालगीत व समूहगायन
- अक्षर/शब्द कार्ड खेळ
- वस्तू मोजणी खेळ
- मातीपासून आकार बनवणे
- साधे योगासन
फायदे: भाषा कौशल्य, कल्पनाशक्ती, निरीक्षणशक्ती वाढते.
Functional Grammar :इयत्ता ४थी शिष्यवृत्ती -कार्यात्मक व्याकरण
🟡 इयत्ता 4थी–6वी (कृतीतून समज)-14 February 2026
उपक्रम:
- भाषिक खेळ (म्हणी, वाक्प्रचार)
- गणिती कोडी व स्पर्धा
- सोपे विज्ञान प्रयोग
- पोस्टर तयार करणे
- नकाशा ओळखा
- वृक्ष निरीक्षण
- स्वच्छता अभियान
फायदे: तर्कशक्ती, सर्जनशीलता, संघभावना वाढते.
NCERT – Activity Based Learning
🔵 इयत्ता 7वी–9वी (अनुभवातून शिक्षण)-14 February 2026
उपक्रम:
- वादविवाद स्पर्धा
- विज्ञान मॉडेल / प्रकल्प
- भाषण स्पर्धा
- लघुनाट्य सादरीकरण
- चालू घडामोडी चर्चा
- करिअर मार्गदर्शन सत्र
- योग व ध्यान
फायदे: आत्मविश्वास, नेतृत्वगुण, सामाजिक जाणीव विकसित होते.
Language GK – इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती -भाषिक सामान्यज्ञान
निष्कर्ष
14 February 2026 -दप्तरमुक्त शनिवार हा विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी उपयुक्त दिवस आहे. खेळ, कला, प्रयोग आणि संवाद यांमुळे शिक्षण अधिक आनंददायी, ताणमुक्त आणि प्रभावी बनते.
Read more :
Letters of Alphabets(English) – MSCE 4th Scholarship-अक्षरांची ओळख आणि शब्द निर्मिती
11 February : विज्ञानातील महिला, स्वातंत्र्य आणि ऐतिहासिक बदलांचा दिवस
MSCE(Understanding)-इयत्ता 4 थी शिष्यवृत्ती :बुद्धिमत्ता – आकलन
PM Mudra Loan Yojana 2025|20 लाखांपर्यंत मुद्रा लोनसाठी apply