दिनांक 17 January 2026 रोजी दप्तरमुक्त शनिवार अंतर्गत इयत्ता १ ली ते १० वी विद्यार्थ्यांसाठी उपक्रमयुक्त, कौशल्याधिष्ठित व आनंददायी ८ तासांचे शैक्षणिक नियोजन राबविण्यात येत आहे.
दप्तरमुक्त शनिवार हा विद्यार्थ्यांमधील सर्जनशीलता, संवादकौशल्य, सहकार्यभावना व जीवनकौशल्ये विकसित करण्यासाठी महत्त्वाचा उपक्रम आहे. या दिवशी पारंपरिक पुस्तकाधिष्ठित अध्यापनापेक्षा अनुभवाधारित, खेळातून व कृतीतून शिक्षणावर भर दिला जातो.
दैनंदिन अध्ययन तक्ता (१ ली ते १० वी)
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण विभाग
तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी अक्षर ओळख कृती आधारित प्रश्नोत्तर अक्षर चार्ट 2 गणित 1–20 मोजणी खेळातून शिकणे वस्तू मोजणी मणी 3 EVS माझे कुटुंब चर्चा चित्र चर्चा चित्रे 4 कला रंगकाम कृती प्रात्यक्षिक रंग 5 कविता ताल-लय गायन समूहगायन कविता चार्ट 6 खेळ हालचाली प्रत्यक्ष मैदानी खेळ चेंडू 7 पुनरावृत्ती उजळणी मौखिक प्रश्नोत्तर फळा
तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी वाचन वाचन सराव मोठ्याने वाचन पुस्तक 2 गणित बेरीज कृती आधारित उदाहरणे फळा 3 EVS स्वच्छता चर्चा चित्रे चार्ट 4 इंग्रजी Words बोलणे फ्लॅश कार्ड शब्दकार्ड 5 कला रेखाटन कृती प्रात्यक्षिक पेन्सिल 6 खेळ PT प्रत्यक्ष मैदानी साहित्य 7 पुनरावृत्ती उजळणी प्रश्नोत्तर मौखिक फळा
तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी परिच्छेद लेखन लेखन मार्गदर्शन वही 2 गणित गुणाकार सराव तक्ता पद्धत चार्ट 3 EVS प्राणी निरीक्षण चर्चा चित्रे 4 इंग्रजी Reading वाचन वाचन पद्धत पुस्तक 5 उपक्रम साधा प्रयोग कृती कृती आधारित साहित्य 6 खेळ खेळ प्रत्यक्ष मैदानी चेंडू 7 पुनरावृत्ती उजळणी मौखिक प्रश्नोत्तर फळा
इयत्ता ४ थी तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी गोष्ट वाचन वाचन–चर्चा प्रश्नोत्तर गोष्टीचे पुस्तक 2 गणित गणिती खेळ खेळाधारित कृती पद्धत कार्ड/चौकटी 3 EVS पर्यावरण जतन चर्चा चित्रे चार्ट 4 कला पोस्टर निर्मिती कृती प्रात्यक्षिक रंग, कागद 5 उपक्रम समूह खेळ सहभाग सहकार्य साधी साधने 6 खेळ मैदानी खेळ प्रत्यक्ष खेळ पद्धत चेंडू 7 मूल्यशिक्षण चांगल्या सवयी संवाद कथन फळा
इयत्ता ५ वी -17 January 2026तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी सर्जनशील लेखन लेखन मार्गदर्शन वही 2 गणित गणिती कोडी कृती खेळ पद्धत प्रश्नकार्ड 3 विज्ञान दैनंदिन विज्ञान निरीक्षण प्रयोग साधी साधने 4 इतिहास महापुरुष कथन चर्चा चित्रे 5 कला चित्रकला कृती प्रात्यक्षिक रंग 6 खेळ मैदानी खेळ प्रत्यक्ष खेळ पद्धत खेळ साहित्य 7 उपक्रम समूह सादरीकरण सहभाग सहकार्य चार्ट
इयत्ता ६ वी तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी वाचन आकलन चर्चा प्रश्नोत्तर पाठ्यपुस्तक 2 गणित गणिती खेळ कृती उदाहरणे कार्ड 3 विज्ञान प्रयोग प्रत्यक्ष प्रयोग पद्धत साहित्य 4 इतिहास कालरेषा चर्चा कथन नकाशा 5 कला हस्तकला कृती प्रात्यक्षिक कागद 6 खेळ PT प्रत्यक्ष मैदानी साहित्य 7 उपक्रम क्विझ सहभाग प्रश्नमंजुषा फळा
इयत्ता ७ वी -17 January 2026तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी भाषिक खेळ संवाद चर्चा फळा 2 गणित मेंदूचा व्यायाम कृती समस्या प्रश्नपत्रिका 3 विज्ञान विज्ञान प्रयोग प्रत्यक्ष प्रयोग पद्धत साहित्य 4 भूगोल नकाशा खेळ निरीक्षण नकाशा पद्धत नकाशा 5 कला पोस्टर डिझाइन कृती सर्जनशीलता रंग 6 खेळ संघ खेळ प्रत्यक्ष खेळ पद्धत चेंडू 7 उपक्रम नेतृत्व गुण गटकार्य संवाद चार्ट
इयत्ता ८ वी तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी वक्तृत्व सादरीकरण मार्गदर्शन विषय कार्ड 2 गणित गणिती कोडी कृती समस्या सोडवणे कार्ड 3 विज्ञान दैनंदिन उपयोग चर्चा उदाहरणे चार्ट 4 इतिहास ऐतिहासिक क्विझ सहभाग प्रश्नमंजुषा फळा 5 कला रांगोळी/डिझाइन कृती प्रात्यक्षिक रंग 6 खेळ मैदानी खेळ प्रत्यक्ष खेळ पद्धत साहित्य 7 उपक्रम सामाजिक जाणीव चर्चा संवाद फळा
इयत्ता ९ वी -17 January 2026तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी अभिवाचन सादरीकरण मार्गदर्शन पुस्तक 2 गणित लॉजिकल गेम्स कृती समस्या प्रश्नकार्ड 3 विज्ञान विज्ञान प्रकल्प कृती प्रयोग साहित्य 4 इतिहास चर्चा सत्र चर्चा प्रश्नोत्तर फळा 5 भूगोल नकाशा स्पर्धा निरीक्षण नकाशा पद्धत नकाशा 6 खेळ संघ खेळ प्रत्यक्ष खेळ पद्धत चेंडू 7 उपक्रम करिअर मार्गदर्शन संवाद चर्चा चार्ट
इयत्ता १० वी तासिका विषय अध्ययन मुद्दा अध्ययन अनुभवाचे स्वरूप साधन-तंत्रे आवश्यक साहित्य 1 मराठी सर्जनशील लेखन लेखन मार्गदर्शन वही 2 गणित मेंदूखेळ कृती समस्या सोडवणे प्रश्नकार्ड 3 विज्ञान प्रात्यक्षिक प्रयोग प्रयोग पद्धत साहित्य 4 इतिहास मुक्त चर्चा चर्चा प्रश्नोत्तर फळा 5 भूगोल नकाशा उपक्रम निरीक्षण नकाशा पद्धत नकाशा 6 खेळ मैदानी खेळ प्रत्यक्ष खेळ पद्धत साहित्य 7 उपक्रम प्रेरणादायी सत्र संवाद मार्गदर्शन चार्ट
गृहपाठ – (17 January 2026) इयत्ता १ ली
मराठी – आज शिकलेली ५ अक्षरे मोठ्याने वाचा.
गणित – घरातील ५ वस्तू मोजा व नाव सांगा.
EVS – माझे कुटुंब याबद्दल तोंडी सांगा.
चित्रकला – आवडता फळाचे चित्र काढा.
इयत्ता २ री
मराठी – वाचलेली गोष्ट पालकांना सांगा.
गणित – १ ते २० अंक लिहा.
EVS – स्वच्छतेचे ३ नियम लिहा.
कला – रंगीत चित्र काढा.
इयत्ता ३ री
मराठी – छोटा परिच्छेद वाचा व ५ शब्द लिहा.
गणित – २ गुणाकार तक्ते लिहा.
EVS – प्राणी व त्यांचे घर लिहा.
चित्रकला – निसर्गचित्र काढा.
इयत्ता ४ थी
मराठी – आवडलेली गोष्ट ५–६ ओळींमध्ये लिहा.
गणित – ५ बेरीज उदाहरणे सोडवा.
EVS – पाणी वाचवण्यासाठी ३ उपाय लिहा.
कला – आवडता खेळ चित्रात दाखवा.
इयत्ता ५ वी
मराठी – “माझा आवडता खेळ” ८–१० ओळी लिहा.
गणित – ५ गणिती कोडी सोडवा.
विज्ञान – दैनंदिन जीवनातील एक प्रयोग लिहा.
इतिहास – एखाद्या महापुरुषाची माहिती लिहा.
इयत्ता ६ वी
मराठी – नवीन ५ शब्द लिहा व अर्थ लिहा.
गणित – खेळातून शिकलेली संकल्पना लिहा.
विज्ञान – प्रयोगातून शिकलेले ५ मुद्दे लिहा.
इतिहास – कालरेषा वहीत काढा.
इयत्ता ७ वी
मराठी – “आजचा उपक्रम” यावर ८ ओळी लिहा.
गणित – ३ विचारशक्ती वाढवणारे प्रश्न सोडवा.
विज्ञान – केलेल्या प्रयोगाचे निरीक्षण लिहा.
भूगोल – भारताचा नकाशा काढा.
इयत्ता ८ वी
मराठी – वक्तृत्व विषयावर १० ओळी लिहा.
गणित – ३ गणिती कोडी सोडवा.
विज्ञान – विज्ञानाचे ५ दैनंदिन उपयोग लिहा.
इतिहास – ऐतिहासिक घटनांची यादी लिहा.
इयत्ता ९ वी
मराठी – आवडलेली कविता वहीत लिहा.
गणित – ४ लॉजिकल प्रश्न सोडवा.
विज्ञान – प्रकल्पाची कल्पना लिहा.
भूगोल – नकाशावाचनाचे ५ मुद्दे लिहा.
इयत्ता १० वी
मराठी – “माझे ध्येय” १०–१२ ओळी लिहा.
गणित – ५ मेंदूखेळ प्रश्न सोडवा.
विज्ञान – प्रयोगाचा निष्कर्ष लिहा.
सामाजिक शास्त्र – आजच्या चर्चेतील मुद्दे लिहा.
निष्कर्ष 17 January 2026 रोजी साजऱ्या झालेल्या दप्तरमुक्त शनिवार या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना पुस्तकी अभ्यासापेक्षा वेगळा, अनुभवाधारित आणि आनंददायी शिक्षणाचा अनुभव मिळाला. विविध उपक्रम, खेळ, गटकार्य, सर्जनशील कृती व संवादात्मक अध्यापनामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास, सहकार्याची भावना, निरीक्षणशक्ती व सर्जनशीलता विकसित झाली.
इयत्तानिहाय नियोजित उपक्रमांमुळे प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपल्या वयानुसार आणि क्षमतेनुसार सहभाग घेतला. शिक्षकांना अध्यापन अधिक प्रभावीपणे करता आले, तर विद्यार्थ्यांना शिकण्यातील ताण कमी होऊन शिकण्याची आवड वाढली .
एकूणच, दप्तरमुक्त शनिवार हा उपक्रमआनंदी शिक्षण ,कृतीतून शिकणे ,विद्यार्थी-केंद्रित अध्यापन
