3 January 2026

3 January 2026 – दप्तरमुक्त शनिवार (इयत्ता १ ली ते १० वी)

by

3 January 2026-दप्तरमुक्त शनिवार अंतर्गत पारंपरिक पुस्तकाधारित अध्यापनाऐवजी
✔ खेळ
✔ कला
✔ जीवनकौशल्य
✔ संवाद
✔ प्रात्यक्षिक
✔ सर्जनशील उपक्रम
यांद्वारे विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साधला जातो. हे नियोजन NEP 2020 शी सुसंगत आहे.

Table of Contents

प्रस्तावना

विद्यार्थ्यांमध्ये ताणमुक्त वातावरणात आनंदातून शिक्षण, कौशल्य विकास, सर्जनशीलता व मूल्यशिक्षण रुजावे या उद्देशाने दिनांक 3 January 2026 (शनिवार) रोजी इयत्ता १ ली ते १० वी साठी दप्तरमुक्त शनिवार उपक्रमांचे नियोजन करण्यात आले आहे.

दैनंदिन अध्ययन तक्ते

NCERT – Experiential Learning

3 January 2026 – अध्ययन तक्ता

इयत्ता १ ली

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1प्रार्थना व सुविचारमूल्यविकाससामूहिकसंवादचार्ट
2कविता गायनभाषा विकासगायनताल-लयकविता चार्ट
3चित्रकलासर्जनशीलताकृतीप्रात्यक्षिकरंग, कागद
4कथाकथनश्रवण कौशल्यऐकणेकथनचित्रपुस्तक
5मैदानी खेळशारीरिक विकासप्रत्यक्षखेळ पद्धतचेंडू
6नाट्यछटाआत्मविश्वासभूमिकानाट्यसाधी वेशभूषा
7आनंद वर्तुळभावनिक विकाससंवादचर्चा—

📊 इयत्ता २ री-3 January 2026

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1सुविचारचारित्र्य विकासचर्चासंवादचार्ट
2चित्र व गोष्टकल्पनाशक्तीनिरीक्षणचित्र पद्धतचित्रे
3हस्तकलाकौशल्य विकासकृतीDIYकागद
4गटखेळसहकार्यप्रत्यक्षखेळखेळ साहित्य
5गाणीभाषिक विकासगायनतालचार्ट
6भूमिका अभिनयआत्मविश्वासनाट्यभूमिकासाधने
7Reflectionस्व-अभिव्यक्तीसंवादचर्चा—

📊 इयत्ता ३ री-3 January 2026

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1योग/प्राणायामआरोग्य जागरूकताप्रत्यक्षमार्गदर्शनचटई
2कथालेखनलेखन कौशल्यलेखनसर्जनशील लेखनवही
3विज्ञान खेळजिज्ञासाप्रयोगActivity-basedसाधी साधने
4चित्रकलासर्जनशीलताकृतीप्रात्यक्षिकरंग
5गटचर्चासंवाद कौशल्यचर्चाBrainstormingकागद
6खेळतंदुरुस्तीप्रत्यक्षखेळ पद्धतचेंडू
7आत्मपरीक्षणमूल्यबोधसंवादचर्चा—

📊 इयत्ता ४ थी

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1योगएकाग्रताप्रत्यक्षमार्गदर्शनचटई
2वाचन आनंदवाचन सवयवाचनSilent Readingपुस्तके
3STEM Activityतर्कशक्तीप्रयोगHands-onसाधने
4पोस्टर निर्मितीसर्जनशीलताकृतीPoster Methodचार्ट
5गटप्रकल्पसहकार्यगटकार्यProject Methodकागद
6मैदानी खेळशारीरिक विकासप्रत्यक्षखेळचेंडू
7Reflectionस्वमूल्यांकनसंवादचर्चा—

📊 इयत्ता ५ वी

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1ध्यानमानसिक शांतताप्रत्यक्षमार्गदर्शनचटई
2सर्जनशील लेखनभाषा विकासलेखनCreative Writingवही
3विज्ञान प्रयोगवैज्ञानिक दृष्टिकोनप्रयोगExperimentसाहित्य
4स्लोगन लेखनसामाजिक जाणीवकृतीPoster/Sloganचार्ट
5गटकार्यसंघभावनागटकार्यCo-operativeकागद
6खेळतंदुरुस्तीप्रत्यक्षखेळचेंडू
7आत्मपरीक्षणस्वविकाससंवादचर्चा—

📊 इयत्ता ६ वी-3 January 2026

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1योग/ध्यानएकाग्रताप्रत्यक्षमार्गदर्शनचटई
2वाचन सत्रआकलनवाचनGuided Readingपुस्तक
3STEM प्रयोगतर्कशक्तीप्रयोगHands-onसाधने
4पोस्टरसर्जनशीलताकृतीPoster Methodचार्ट
5गटचर्चासंवाद कौशल्यचर्चाDiscussionकागद
6खेळशारीरिक विकासप्रत्यक्षखेळचेंडू
7Reflectionस्वमूल्यांकनसंवादचर्चा—

📊 इयत्ता ७ वी

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1ध्यानमनःशांतीप्रत्यक्षमार्गदर्शनचटई
2बुक रिव्ह्यूवाचन कौशल्यसादरीकरणReview Methodपुस्तक
3Science Demoप्रयोगशीलताप्रात्यक्षिकDemonstrationसाहित्य
4स्लोगन लेखनसामाजिक जाणीवकृतीCreative Writingचार्ट
5प्रकल्पसहकार्यगटकार्यProject Methodकागद
6खेळतंदुरुस्तीप्रत्यक्षखेळचेंडू
7आत्मपरीक्षणस्वविकाससंवादचर्चा—

📊 इयत्ता ८ वी-3 January 2026

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1योगएकाग्रताप्रत्यक्षमार्गदर्शनचटई
2वाचन आनंदवाचन संस्कारवाचनSilent Readingपुस्तक
3STEM Activityतर्कशक्तीप्रयोगHands-onसाधने
4Mind Mapसंकल्पना स्पष्टताकृतीMind Mappingचार्ट
5गटप्रकल्पनेतृत्वगटकार्यProjectकागद
6खेळआरोग्यप्रत्यक्षखेळचेंडू
7Reflectionस्वमूल्यांकनसंवादचर्चा—

📊 इयत्ता ९ वी

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1Career Guidanceभविष्य नियोजनसंवादGuidanceचार्ट
2Group Discussionसंवाद कौशल्यचर्चाDiscussionप्रश्न
3Life Skillsजीवन कौशल्यActivityRole Playसाधने
4Science Demoवैज्ञानिक दृष्टीप्रात्यक्षिकDemoसाहित्य
5Media Activityसर्जनशीलताकृतीMedia Literacyकागद
6Sportsतंदुरुस्तीप्रत्यक्षखेळचेंडू
7Self-Reflectionस्वअभ्याससंवादचर्चा—

📊 इयत्ता १० वी-3 January 2026

तासिकाउपक्रमअध्ययन उद्दिष्टअनुभवाचे स्वरूपसाधन-तंत्रेआवश्यक साहित्य
1Career Planningध्येय निश्चितीसंवादCounsellingचार्ट
2Debateविचार मांडणीचर्चाDebate Methodविषय पत्र
3Life Skills Workshopआत्मनिर्भरताActivityWorkshopसाधने
4Science Applicationसंकल्पना उपयोगप्रयोगApplication-basedसाहित्य
5Creative Activityसर्जनशीलताकृतीCreative Methodकागद
6Sportsशारीरिक तंदुरुस्तीप्रत्यक्षखेळचेंडू
7Self-Assessmentस्वमूल्यांकनसंवादReflection—

इयत्ता १ ली – “चित्रातून शब्द ओळख” उपक्रम

या उपक्रमात शिक्षक फळे, प्राणी, वस्तू यांची रंगीत चित्रे विद्यार्थ्यांना दाखवतात. चित्र पाहून विद्यार्थी त्या वस्तूचे नाव सांगतात व शिक्षक त्या शब्दाचा उच्चार करून विद्यार्थ्यांकडून पुनरावृत्ती करून घेतात. काही वेळा विद्यार्थी स्वतः चित्राला रंग भरतात.
👉 या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांची शब्दओळख, उच्चारशुद्धता व आत्मविश्वास वाढतो.

🌱 इयत्ता २ री – “वस्तूंनी मोजणी” उपक्रम

विद्यार्थ्यांना मोजण्यासाठी दगड, बिया, काड्या यांसारख्या वस्तू दिल्या जातात. त्या वस्तू वापरून १ ते ५० पर्यंत मोजणी, बेरीज-वजाबाकी करायला सांगितली जाते.
👉 या उपक्रमामुळे गणितातील संकल्पना प्रत्यक्ष अनुभवातून स्पष्ट होतात.

🌱 इयत्ता ३ री – “गोष्ट सांगणे” उपक्रम

विद्यार्थ्यांना एखादी छोटी गोष्ट वाचायला किंवा ऐकायला दिली जाते. त्यानंतर त्या गोष्टीचा सारांश स्वतःच्या शब्दांत सांगायला सांगितला जातो.
👉 यामुळे भाषिक कौशल्य, कल्पनाशक्ती व स्मरणशक्ती विकसित होते.

🌿 इयत्ता ४ थी – “पर्यावरण संरक्षण पोस्टर” उपक्रम

विद्यार्थ्यांना पर्यावरण विषयावर पोस्टर तयार करायला दिले जाते. झाडे लावा, पाणी वाचवा अशा संदेशांसह चित्रे काढायला सांगितली जातात.
👉 या उपक्रमातून पर्यावरण जाणीव व सर्जनशीलता वाढते.

🌿 इयत्ता ५ वी – “निबंध लेखन” उपक्रम

विद्यार्थ्यांना ‘माझी शाळा’ किंवा ‘माझा आदर्श’ अशा विषयावर निबंध लिहायला सांगितला जातो.
👉 लेखन कौशल्य, विचार मांडणी व भाषेवर प्रभुत्व वाढते.

🌳 इयत्ता ६ वी – “वाचन व चर्चा” उपक्रम

एखादा धडा किंवा पुस्तकाचा भाग वाचून त्यावर प्रश्नोत्तर व चर्चा केली जाते.
👉 या उपक्रमामुळे वाचनसवय, आकलनशक्ती व अभिव्यक्ती विकसित होते.

🌳 इयत्ता ७ वी – “लघुप्रकल्प” उपक्रम

विद्यार्थ्यांना गटात एखादा सोपा प्रकल्प (पाणी संवर्धन, सौरऊर्जा) दिला जातो. माहिती संकलन करून सादरीकरण करायला सांगितले जाते.
👉 संघकार्य, संशोधन वृत्ती व सादरीकरण कौशल्य वाढते.

🌲 इयत्ता ८ वी – “Mind Mapping” उपक्रम

एखाद्या धड्याची मध्यवर्ती संकल्पना घेऊन Mind Map तयार करायला सांगितले जाते.
👉 यामुळे संकल्पनांची जोड, विश्लेषण व स्मरणशक्ती सुधारते.

🌲 इयत्ता ९ वी – “Group Discussion” उपक्रम

सामाजिक किंवा शैक्षणिक विषयावर गटचर्चा आयोजित केली जाते.
👉 विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास, विचार मांडणी व संवाद कौशल्य वाढते.

🌳 इयत्ता १० वी – “Career Guidance” उपक्रम

विद्यार्थ्यांना विविध करिअर पर्याय, अभ्यासक्रम व संधींबाबत माहिती दिली जाते व प्रश्नोत्तर सत्र घेतले जाते.
👉 भविष्यातील दिशा ठरवण्यासाठी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन मिळते.

Homework -3 January 2026

✏️ इयत्ता १ ली

  • आवडती कविता घरी मोठ्याने म्हणणे
  • आज केलेल्या चित्राबद्दल 2 ओळी सांगणे

✏️ इयत्ता २ री

  • आज ऐकलेली गोष्ट पालकांना सांगणे
  • एक चित्र काढून नाव लिहिणे

✏️ इयत्ता ३ री

  • आवडत्या खेळावर 5 वाक्ये लिहिणे
  • घरातील एका वस्तूचे निरीक्षण करून नोंद

✏️ इयत्ता ४ थी

  • पर्यावरण विषयावर पोस्टर पूर्ण करणे
  • आजच्या उपक्रमातील 3 गोष्टी लिहिणे

✏️ इयत्ता ५ वी

  • “माझा आवडता उपक्रम” यावर लघुलेखन
  • विज्ञान प्रयोगाचे निरीक्षण लिहिणे

✏️ इयत्ता ६ वी

  • वाचलेल्या पुस्तकाचा छोटा सारांश
  • STEM उपक्रमातील शिकलेले मुद्दे लिहिणे

✏️ इयत्ता ७ वी

  • गटप्रकल्पाचा अहवाल (अर्धा पान)
  • जीवनकौशल्यावर 5 मुद्दे लिहिणे

✏️ इयत्ता ८ वी

  • Mind Map पूर्ण करणे
  • आजच्या उपक्रमाचा Reflection लिहिणे

✏️ इयत्ता ९ वी

  • Career Guidance मधील 3 पर्यायांची माहिती
  • Group Discussion मधील मुद्दे लिहिणे

✏️ इयत्ता १० वी

  • Career Planning वर 1 पान लेखन
  • आज शिकलेल्या Life Skills लिहिणे

निष्कर्ष

3 January 2026-आजचे उपक्रमयुक्त अध्ययन नियोजन विद्यार्थ्यांमध्ये आनंद, सहभाग, सर्जनशीलता, सहकार्य व आत्मविश्वास वाढवणारे ठरले.
शैक्षणिक विषयांसोबत जीवनकौशल्ये, आरोग्य, मूल्यशिक्षण व करिअर मार्गदर्शन यांचा समतोल साधला गेला.
विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी असे नियोजन उपयुक्त आहे.

Leave a Comment