समास (Samas)म्हणजे दोन किंवा अधिक शब्द एकत्र येऊन तयार झालेला अर्थपूर्ण शब्द; या लेखात समासाचे प्रकार, उदाहरणे आणि सराव सविस्तर दिले आहेत. प्रस्तावना मराठी भाषा समृद्ध, गोड आणि अभिव्यक्तीपूर्ण आहे. या भाषेचे वैशिष्ट्य म्हणजे तिची शब्दरचना आणि शब्दांची बांधणी. मराठी व्याकरणातील एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे समास(Samas). समासामुळे मोठी वाक्ये लहान, सुटसुटीत आणि प्रभावी शब्दांत मांडता … Read more
अलंकार (Figures of Speech)म्हणजे भाषेचे सौंदर्य वाढवणारे साधन; या लेखात उपमा, रूपक, मानवीकरण, अतिशयोक्ती इत्यादी अलंकार उदाहरणांसह समजावून सांगितले आहेत. प्रस्तावना मराठी भाषेचे सौंदर्य वाढवणारा एक अत्यंत महत्त्वाचा घटक म्हणजे अलंकार(Figures of Speech). जसे एखाद्या व्यक्तीचे सौंदर्य वाढवण्यासाठी दागिने वापरले जातात, तसेच भाषेचे सौंदर्य वाढवण्यासाठी अलंकारांचा उपयोग केला जातो. कविता, कथा, निबंध किंवा भाषण अधिक … Read more
परिभाषिक शब्द (Paribhashik Shabd) म्हणजे विशिष्ट विषयात ठराविक अर्थाने वापरले जाणारे शब्द; हा सविस्तर लेख विविध उदाहरणे, प्रकार आणि सराव प्रश्नांसह संकल्पना स्पष्ट करतो. प्रस्तावना शिक्षण घेत असताना प्रत्येक विषयामध्ये काही विशिष्ट शब्द वारंवार वापरले जातात. हे शब्द त्या विषयाच्या दृष्टीने खूप महत्त्वाचे असतात कारण ते शब्द त्या विषयातील संकल्पना स्पष्ट करतात. अशा शब्दांना परिभाषिक … Read more
Word Formation -इयत्ता ७ वी शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी संधी व त्याचे प्रकार (स्वर संधी, व्यंजन संधी, विसर्ग संधी) यांचे सविस्तर स्पष्टीकरण, नियम व उदाहरणांसह मार्गदर्शन. प्रस्तावना मराठी भाषेतील शब्दरचना समजून घेण्यासाठी संधी (Word Formation)हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. दोन शब्द किंवा अक्षरे एकत्र येताना त्यांच्या ध्वनीत जो बदल होतो त्याला संधी म्हणतात. संधीमुळे भाषेचा उच्चार सुलभ, … Read more
इंग्रजी भाषेमध्ये अनेक असे शब्द आहेत जे उच्चारायला सारखे (same sound) असतात पण त्यांचे स्पेलिंग आणि अर्थ वेगळे असतात. अशा शब्दांना Homophones म्हणतात. शिष्यवृत्ती परीक्षा आणि इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये या विषयावर प्रश्न विचारले जातात. प्रस्तावना इंग्रजी भाषा शिकताना विद्यार्थ्यांना अनेक वेळा काही शब्दांमुळे गोंधळ होतो. विशेषतः असे शब्द जे ऐकायला सारखे (same pronunciation) असतात पण … Read more
Word Formation आणि Vocabulary या इंग्रजी व्याकरणातील महत्त्वाच्या संकल्पना असून Prefix, Suffix आणि Root Word यांच्या मदतीने नवीन शब्द कसे तयार होतात हे सोप्या उदाहरणांसह या लेखामध्ये समजावून सांगितले आहे. परिचय इंग्रजी भाषेतील Word Formation (शब्दनिर्मिती) आणि Vocabulary (शब्दसंग्रह) हे विद्यार्थ्यांच्या भाषा कौशल्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे घटक आहेत. शिष्यवृत्ती परीक्षा तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये Word Formation … Read more
इयत्ता ७ वी शिष्यवृत्ती गणित – Number Process :वर्ग, वर्गमूळ, घन आणि घनमूळ या संकल्पना सोप्या उदाहरणांसह समजावून सांगणारा लेख. Number Process:वर्ग, वर्गमूळ, घन आणि घनमूळ गणित विषयामध्ये वर्ग (Square), वर्गमूळ (Square Root), घन (Cube) आणि घनमूळ (Cube Root) हे अत्यंत महत्त्वाचे घटक आहेत. शिष्यवृत्ती परीक्षेमध्ये या विषयावर आधारित अनेक प्रश्न विचारले जातात. विद्यार्थ्यांनी या … Read more
इयत्ता ७ वी शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी Figures of Speech – Simile, Metaphor, Personification आणि Hyperbole यांचे सोप्या उदाहरणांसह स्पष्टीकरण. Introduction English भाषेमध्ये वाक्य अधिक प्रभावी, सुंदर आणि अर्थपूर्ण बनवण्यासाठी Figures of Speech वापरले जातात. कवी, लेखक आणि वक्ते आपल्या विचारांना अधिक प्रभावीपणे व्यक्त करण्यासाठी या अलंकारांचा उपयोग करतात. Figures of Speech म्हणजे शब्दांचा असा वापर ज्यामुळे … Read more
इयत्ता ७ वी शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी शेकडेवारी (Percentage) या गणितीय संकल्पनेचे सविस्तर स्पष्टीकरण, उदाहरणे व सराव प्रश्नांसह मार्गदर्शन. प्रस्तावना गणितामध्ये शेकडेवारी (Percentage) हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. शिष्यवृत्ती परीक्षेत या घटकावर अनेक प्रश्न विचारले जातात. एखाद्या संख्येचा शंभरातील भाग म्हणजे शेकडेवारी(Percentage). टक्केवारीचा वापर दैनंदिन जीवनातही खूप मोठ्या प्रमाणात होतो. जसे की परीक्षेतील गुणांची टक्केवारी, सवलत (Discount), … Read more
Animals and Their Homes या विषयामध्ये विविध प्राणी आणि पक्षी ज्या ठिकाणी राहतात त्या घरांची माहिती दिली आहे. प्रस्तावना निसर्गामध्ये असंख्य प्रकारचे प्राणी, पक्षी आणि कीटक आढळतात. प्रत्येक सजीवाला जगण्यासाठी अन्न, पाणी आणि सुरक्षित निवारा आवश्यक असतो. माणसांप्रमाणेच प्राण्यांनाही राहण्यासाठी घराची गरज असते. प्राणी ज्या ठिकाणी राहतात त्या ठिकाणाला त्यांचे घर (Animals and Their Homes) … Read more