CTET 2026 – CDP PART 3-MCQs

CTET 2026 CDP Part 3 मध्ये Inclusive Education, Learning Disabilities, Individual Differences आणि समावेशक वर्गातील अध्यापन पद्धती यांचा संक्षिप्त अभ्यास व MCQs दिले आहेत.

समावेशक शिक्षण (Inclusive Education) व वैयक्तिक फरक

1. Inclusive Education म्हणजे काय?

समावेशक शिक्षण म्हणजे
सर्व मुलांना एकत्र शिकवणे
➡ दिव्यांग, प्रतिभावान, मागास, भिन्न भाषा, सामाजिक पार्श्वभूमी असलेले विद्यार्थी — सगळ्यांना समान संधी

मुख्य उद्दिष्ट: “Education for All”

वैशिष्ट्ये:

✔ भेदभाव नाही
✔ समान सहभाग
✔ शिक्षकाची सहानुभूती
✔ Individual support

CTET 2026-Social Science 1- MCQs (1–100)

CTET-2026-Marathi Grammar 3-प्रगत व्याकरण संकल्पना मार्गदर्शक

CTET 2026 – CDP Part 2 : शिकण्याचे सिद्धांत, बुद्धिमत्ता व अध्यापन

2. Learning Disabilities (अभ्यासातील अडचणी)-CDP PART 3

प्रकारअर्थ
Dyslexiaवाचनात अडचण
Dysgraphiaलेखनात अडचण
Dyscalculiaगणितात अडचण

CDP PART 3-शिक्षकाने काय करावे?

  • Extra time द्या
  • Visual aids वापरा
  • Positive reinforcement
  • Individual attention

CTET–2026 -Marathi Grammar 2 : संपूर्ण तयारी मार्गदर्शक

3. Individual Differences-CDP PART 3

प्रत्येक विद्यार्थी वेगळा असतो:

  • बुद्धिमत्ता
  • गती
  • आवड
  • भाषा
  • सामाजिक पार्श्वभूमी

✔ म्हणून same method for all = चुकीचं

4. Gifted Children (प्रतिभावान मुले)

लक्षणे:

  • लवकर शिकतात
  • जास्त प्रश्न विचारतात
  • Creativity जास्त

✔ उपाय:

  • Enrichment activities
  • Higher level tasks

5. Teacher Role in Inclusive Classroom

✔ सहानुभूती
✔ भेदभाव टाळणे
✔ Multisensory teaching
✔ Cooperative learning
✔ Flexible evaluation

⚖ 6. Assessment in Inclusive Education

  • Formative assessment
  • Portfolio
  • Observation
  • Oral test

🔗 UNESCO – समावेशी शिक्षण म्हणजे काय
👉 https://www.unesco.org/en/inclusion-education/need-know
➡ समावेशक शिक्षणाचा आंतरराष्ट्रीय परिप्रेक्ष्य आणि त्याचे महत्त्व (इंग्रजी).

🔗 UNICEF – समावेशक शिक्षण (Inclusive Education)
👉 https://www.unicef.org/education/inclusive-education
➡ सर्व मुलांना समान शिक्षणाची संधी मिळावी यासाठी UNICEF चे मार्गदर्शन (इंग्रजी).

🔗 World Bank – Inclusive education overview
👉 https://www.worldbank.org/en/topic/education/brief/inclusive-education
➡ विविध पार्श्वभूमीच्या विद्यार्थ्यांसाठी समान शिक्षणाची गरज आणि उपाय (इंग्रजी).

🔗 भारत सरकार – Inclusive Education / NEP संदर्भ
👉 https://dsel.education.gov.in/inclusive-education
➡ NEP 2020 आणि भारतात समावेशक शिक्षणासाठी धोरणे आणि समर्थन (हिंदी सारखा स्रोत).

🔗 Wikipedia – Inclusive classroom
👉 https://en.wikipedia.org/wiki/Inclusive_classroom
➡ समावेशी वर्ग काय असतो आणि त्याचे वैशिष्ट्ये (इंग्रजी).

📝 CTET CDP PART 3 – MCQs

1. Inclusive education means
A) Teaching only disabled
B) Teaching all children together
C) Special school
D) Only gifted
Ans: B

2. Dyslexia is difficulty in
A) Writing
B) Reading
C) Counting
D) Speaking
Ans: B

3. Dyscalculia relates to
A) Math
B) Reading
C) Writing
D) Hearing
Ans: A

4. Individual differences should be
A) Ignored
B) Punished
C) Respected
D) Removed
Ans: C

5. Gifted child needs
A) Punishment
B) Extra challenge
C) Ignoring
D) Same tasks
Ans: B

6. Inclusive classroom promotes
A) Segregation
B) Equality
C) Isolation
D) Competition
Ans: B

7. Learning disability is
A) Mental illness
B) Academic difficulty
C) Physical disease
D) Behaviour problem
Ans: B

8. Best method for inclusive class
A) Lecture
B) Drill
C) Activity-based
D) Punishment
Ans: C

9. Assessment for special child should be
A) Same rigid exam
B) Flexible
C) No exam
D) Only oral
Ans: B

10. Teacher attitude in inclusion should be
A) Negative
B) Supportive
C) Strict
D) Punishing
Ans: B

11. Inclusive education is based on the principle of
A) Competition
B) Equality
C) Segregation
D) Selection
Ans: B

12. A child who has difficulty in writing is suffering from
A) Dyslexia
B) Dysgraphia
C) Dyscalculia
D) ADHD
Ans: B

13. ADHD stands for
A) Active Disorder
B) Attention Deficit Hyperactivity Disorder
C) Academic Difficulty
D) Hearing Disorder
Ans: B

14. A teacher should treat slow learners with
A) Punishment
B) Neglect
C) Patience
D) Comparison
Ans: C

15. Main aim of inclusive education is
A) Separate teaching
B) Equal opportunity
C) Competition
D) Exams
Ans: B

📝 CTET CDP PART 3 – MCQs

16. Dyscalculia affects ability in
A) Reading
B) Writing
C) Maths
D) Speaking
Ans: C

17. Gifted children generally show
A) Low curiosity
B) High creativity
C) Fear
D) Shyness
Ans: B

18. Individual differences arise due to
A) Heredity only
B) Environment only
C) Both heredity and environment
D) None
Ans: C

19. Inclusive classroom requires teacher to be
A) Authoritarian
B) Supportive
C) Punitive
D) Strict
Ans: B

20. Special needs children need
A) Same rigid system
B) Extra support
C) Isolation
D) Punishment
Ans: B

21. Multisensory teaching uses
A) One sense
B) Many senses
C) No senses
D) Only hearing
Ans: B

22. The term “diversity” in classroom refers to
A) Similarity
B) Differences
C) Exams
D) Marks
Ans: B

23. Remedial teaching helps
A) Bright learners
B) Weak learners
C) Teachers
D) Parents
Ans: B

24. A child who reads letters in reverse may have
A) Dyslexia
B) Autism
C) ADHD
D) Blindness
Ans: A

25. Inclusive education discourages
A) Equality
B) Discrimination
C) Participation
D) Support
Ans: B

26. A gifted learner should be given
A) Less work
B) Challenging tasks
C) Punishment
D) Same routine
Ans: B

27. Learning disability is related to
A) Intelligence
B) Academic skill
C) Physical growth
D) Emotion
Ans: B

28. Flexible assessment benefits
A) Teachers only
B) All learners
C) Bright only
D) None
Ans: B

29. Cooperative learning promotes
A) Isolation
B) Teamwork
C) Competition only
D) Fear
Ans: B

30. Inclusive education is supported by
A) Segregation
B) Equal participation
C) Isolation
D) Exclusion
Ans: B

📝 CTET CDP PART 3 – MCQs

31. A teacher must avoid
A) Empathy
B) Bias
C) Support
D) Guidance
Ans: B

32. Dysgraphia affects
A) Speech
B) Writing
C) Reading
D) Hearing
Ans: B

33. Children with learning disability usually have
A) Low IQ always
B) Normal intelligence
C) No intelligence
D) Mental illness
Ans: B

34. Inclusive classroom builds
A) Fear
B) Confidence
C) Isolation
D) Punishment
Ans: B

35. Observation method helps teacher to know
A) Marks
B) Behaviour
C) Fees
D) Uniform
Ans: B

36. Gifted children learn at
A) Slower pace
B) Normal pace
C) Faster pace
D) No pace
Ans: C

37. Teacher should use which strategy in diverse class?
A) Same for all
B) Differentiated instruction
C) Only lecture
D) Punishment
Ans: B

38. Inclusive education reduces
A) Equality
B) Discrimination
C) Participation
D) Learning
Ans: B

39. ADHD child finds difficulty in
A) Sleeping
B) Attention
C) Eating
D) Speaking
Ans: B

40. Special educator works for
A) Bright students
B) Special needs students
C) Teachers
D) Parents
Ans: B

41. Formative assessment is useful for
A) Final grading
B) Continuous improvement
C) Punishment
D) Failure
Ans: B

42. Inclusive education follows
A) Child-centered approach
B) Teacher-centered
C) Exam-centered
D) Rigid system
Ans: A

43. Equal opportunity means
A) Same result
B) Same support
C) Fair chances
D) Competition
Ans: C

44. A supportive classroom environment increases
A) Fear
B) Learning
C) Punishment
D) Confusion
Ans: B

45. Slow learners need
A) Extra guidance
B) Neglect
C) Punishment
D) Isolation
Ans: A

📝 CTET CDP PART 3 – MCQs

46. Inclusion benefits society by promoting
A) Segregation
B) Harmony
C) Inequality
D) Isolation
Ans: B

47. Classroom diversity includes
A) Only language
B) Only gender
C) Many differences
D) None
Ans: C

48. Portfolio assessment shows
A) One exam
B) Student progress
C) Punishment
D) Fear
Ans: B

49. Teacher empathy helps
A) Learning
B) Fear
C) Failure
D) Isolation
Ans: A

50. Main focus of inclusive education is
A) Marks
B) Holistic growth
C) Competition
D) Exams
Ans: B

51. Inclusive education supports
A) Segregation
B) Equal learning opportunities
C) Isolation
D) Competition
Ans: B

52. Autism mainly affects
A) Physical growth
B) Social interaction
C) Height
D) Vision
Ans: B

53. A child with hearing impairment needs
A) Punishment
B) Sign language support
C) Ignoring
D) Same method only
Ans: B

54. Slow learners learn best with
A) Fast lecture
B) Individual guidance
C) Punishment
D) Comparison
Ans: B

55. Inclusive classroom encourages
A) Bias
B) Participation
C) Fear
D) Exclusion
Ans: B

56. A child with ADHD shows
A) High concentration
B) Inattention
C) Silence
D) Fear
Ans: B

57. Differentiated instruction means
A) Same teaching for all
B) Teaching as per learner need
C) Only lecture
D) Rigid teaching
Ans: B

58. Learning disability is
A) Disease
B) Neurological disorder
C) Laziness
D) Mental illness
Ans: B

59. Braille is used by
A) Hearing impaired
B) Visually impaired
C) Slow learners
D) Gifted
Ans: B

60. Inclusive education improves
A) Isolation
B) Social acceptance
C) Fear
D) Punishment
Ans: B

📝 CTET CDP PART 3 – MCQs

61. Peer tutoring helps
A) Isolation
B) Cooperative learning
C) Fear
D) Competition
Ans: B

62. Main challenge in inclusive class is
A) Diversity
B) Furniture
C) Uniform
D) Bell
Ans: A

63. Teacher should adapt curriculum for
A) Only bright
B) All learners
C) None
D) Only disabled
Ans: B

64. Positive classroom climate leads to
A) Fear
B) Better learning
C) Punishment
D) Isolation
Ans: B

65. A child avoiding eye contact may have
A) ADHD
B) Autism
C) Dyslexia
D) Giftedness
Ans: B

66. Inclusive education is child
A) Ignoring
B) Centered
C) Teacher centered
D) Exam centered
Ans: B

67. Use of TLM benefits
A) Teachers only
B) All learners
C) Bright only
D) None
Ans: B

68. Special education is different because it
A) Ignores differences
B) Focuses on special needs
C) Punishes
D) Is exam oriented
Ans: B

69. Teacher bias leads to
A) Equality
B) Discrimination
C) Confidence
D) Growth
Ans: B

70. Inclusive education reduces
A) Diversity
B) Social barriers
C) Learning
D) Participation
Ans: B

71. Learning disability cannot be cured but can be
A) Ignored
B) Managed
C) Punished
D) Removed
Ans: B

72. Gifted learners require
A) Slow pace
B) Enrichment
C) Punishment
D) Isolation
Ans: B

73. Main aim of assessment in inclusion
A) Failure
B) Support learning
C) Punishment
D) Comparison
Ans: B

74. Cooperative learning develops
A) Fear
B) Social skills
C) Isolation
D) Competition only
Ans: B

75. A child with dyslexia benefits from
A) Oral instruction
B) Extra reading pressure
C) Punishment
D) Ignoring
Ans: A

📝 CTET CDP PART 3 – MCQs

76. Inclusive school culture promotes
A) Respect
B) Bias
C) Fear
D) Segregation
Ans: A

77. Visual aids help
A) Confuse
B) Understand concepts
C) Punish
D) Delay learning
Ans: B

78. Individual education plan (IEP) is for
A) All
B) Special needs students
C) Teachers
D) Parents
Ans: B

79. Empathy in teacher builds
A) Trust
B) Fear
C) Punishment
D) Isolation
Ans: A

80. Inclusive education prepares children for
A) Isolation
B) Real society
C) Exams only
D) Competition
Ans: B

81. Flexible teaching helps
A) One type student
B) Diverse learners
C) Only bright
D) None
Ans: B

82. Learning difficulty differs from disability because
A) It is temporary
B) Permanent
C) Physical
D) Severe
Ans: A

83. Respecting diversity means
A) Ignoring
B) Accepting differences
C) Punishing
D) Avoiding
Ans: B

84. Role of parents in inclusion is
A) None
B) Important
C) Negative
D) Punishment
Ans: B

85. Universal Design for Learning (UDL) means
A) One method
B) Flexible teaching design
C) Strict teaching
D) Only lecture
Ans: B

📝 CTET CDP PART 3 – MCQs

86. Main quality of inclusive teacher
A) Anger
B) Sensitivity
C) Bias
D) Strictness
Ans: B

87. Barrier-free environment helps
A) Mobility
B) Punishment
C) Fear
D) Confusion
Ans: A

88. Labeling students leads to
A) Motivation
B) Stigma
C) Equality
D) Support
Ans: B

89. Early identification of disability helps in
A) Delay
B) Early intervention
C) Punishment
D) Failure
Ans: B

90. Inclusive classroom encourages
A) Competition only
B) Collaboration
C) Isolation
D) Bias
Ans: B

91. Assistive technology helps
A) Learning
B) Punishment
C) Fear
D) Isolation
Ans: A

92. Equal treatment does not mean
A) Same method
B) Fair support
C) Opportunity
D) Inclusion
Ans: A

93. A teacher should celebrate
A) Differences
B) Bias
C) Fear
D) Segregation
Ans: A

94. Social inclusion improves
A) Isolation
B) Confidence
C) Fear
D) Punishment
Ans: B

95. A child with speech issue needs
A) Speech therapy
B) Punishment
C) Ignoring
D) Isolation
Ans: A

96. Main principle of inclusion
A) Exclusion
B) Equity
C) Segregation
D) Competition
Ans: B

97. Team teaching supports
A) Isolation
B) Diverse learners
C) Punishment
D) Bias
Ans: B

98. Flexible curriculum benefits
A) Only bright
B) All learners
C) None
D) Teachers only
Ans: B

99. Inclusive education is part of
A) Modern education
B) Old system
C) Segregation
D) Punishment
Ans: A

100. Ultimate aim of inclusion
A) Marks
B) Social justice
C) Exams
D) Competition
Ans: B

निष्कर्ष

CTET CDP Part 3 आपल्याला शिकवतो की,प्रत्येक मूल खास आहे आणि शिक्षकाचं काम फक्त शिकवणं नाही तर सर्वांना सामावून घेणं आहे.

🎯 समावेशक शिक्षण + Learning disability + Individual differences = CTET मधले हमखास प्रश्न

Leave a Comment