इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षेत भाषा विषयामध्ये शुद्ध–अशुद्ध शब्द (Correct and Incorrect Spellings) हा महत्त्वाचा घटक असतो. अनेक वेळा “योग्य शब्द ओळखा”, “चुकीचा शब्द दुरुस्त करा”, “योग्य पर्याय निवडा” अशा प्रकारचे प्रश्न विचारले जातात. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी शुद्धलेखनाचा नियमित सराव करणे अत्यावश्यक आहे.

Table of Contents

१. शुद्ध–अशुद्ध शब्द (Correct and Incorrect Spellings) काय?

🔹 शुद्ध शब्द

ज्या शब्दाचे लेखन, मात्रा, जोडाक्षर आणि अर्थ योग्य असतात तो शब्द शुद्ध शब्द.

उदा.
विद्यालय, विद्यार्थी, परीक्षा, अभ्यास, संस्कृती

🔹 अशुद्ध शब्द

ज्या शब्दात अक्षर, मात्रा, जोडाक्षर किंवा अनुस्वाराची चूक असते तो शब्द अशुद्ध शब्द.

उदा.
विध्यालय ❌ (योग्य: विद्यालय)
विद्द्यार्थी ❌ (योग्य: विद्यार्थी)

(Correct and Incorrect Spellings)शिष्यवृत्ती परीक्षेत विचारले जाणारे प्रकार

१. खालीलपैकी शुद्ध शब्द कोणता?
२. चुकीचा शब्द ओळखा.
३. अशुद्ध शब्द दुरुस्त करा.
४. रिकाम्या जागी योग्य शब्द भरा.

Scholarship Question Papers (MSCE Site वर)

Select Number Sense 1 to 100:मूळसंख्या, संयुक्त संख्या, त्रिकोणी संख्या व चौकोनी संख्या – सविस्तर मार्गदर्शक	Number Sense 1 to 100:मूळसंख्या, संयुक्त संख्या, त्रिकोणी संख्या व चौकोनी संख्या – सविस्तर मार्गदर्शक

(Correct and Incorrect Spellings)वारंवार होणाऱ्या चुका (इयत्ता ४ साठी महत्त्वाचे)

(१) र्‍हस्व – दीर्घ

अशुद्ध	शुद्ध
परिक्षा	परीक्षा
दिपक	दीपक
कवीता	कविता
गुरू	गुरु
शाळी	शाळा

(२) ण – न चा गोंधळ

अशुद्ध	शुद्ध
गणपति	गणपती
सणमान	सन्मान
परंतू	परंतु
राणी	राणी (योग्य)
नयन	नयन (योग्य)

(३) ल – ळ चा गोंधळ

अशुद्ध	शुद्ध
माला	माळा
फुल	फूल
वेळ	वेळ (योग्य)
बाळ	बाळ (योग्य)
सकाळ	सकाळ (योग्य)

(४) श – ष – स चा गोंधळ

अशुद्ध	शुद्ध
विषेश	विशेष
सिक्षण	शिक्षण
समश्या	समस्या
शाळा	शाळा (योग्य)
संस्कार	संस्कार (योग्य)

(५) जोडाक्षरातील चुका

अशुद्ध	शुद्ध
विद्द्या	विद्या
श्रधा	श्रद्धा
ग्यान	ज्ञान
स्वछ	स्वच्छ
कर्तुत्व	कर्तृत्व

इयत्ता ४ साठी १०० महत्त्वाचे शुद्ध–अशुद्ध शब्द

(Correct and Incorrect Spellings-शिष्यवृत्ती तयारीसाठी उपयुक्त)

१. परिस्तिती – परिस्थिती
२. अवकश – अवकाश
३. आध्यापक – अध्यापक
४. महत्व – महत्त्व
५. आवष्यक – आवश्यक
६. समाजिक – सामाजिक
७. करिता – करता
८. सवय – सवय (योग्य)
९. निरोप – निरोप (योग्य)
१०. निसर्ग – निसर्ग (योग्य)
११. आदर – आदर (योग्य)
१२. सन्मान – सन्मान (योग्य)
१३. उपकार – उपकार (योग्य)
१४. संस्कृत – संस्कृत (योग्य)
१५. समजुतदार – समजूतदार
१६. जिवन – जीवन
१७. धैर्य – धैर्य (योग्य)
१८. कृपा – कृपा (योग्य)
१९. आशिर्वाद – आशीर्वाद
२०. विध्यार्थी – विद्यार्थी

(विद्यार्थ्यांनी ही यादी वहीत लिहून २–३ वेळा वाचावी.)

५. सराव प्रश्न (Scholarship Pattern)

प्रश्न १: खालीलपैकी शुद्ध शब्द ओळखा

अ) परिक्षा
ब) परीक्षा
क) परीक्ष

उत्तर: परीक्षा

प्रश्न २: चुकीचा शब्द ओळखा.

अ) विद्यालय
ब) विध्यालय
क) विद्यार्थी

उत्तर: विध्यालय

प्रश्न ३: अशुद्ध शब्द दुरुस्त करा.

१. सिक्षण
२. विषेश
३. अवकश
४. आध्यापक

उत्तर: शिक्षण, विशेष, अवकाश, अध्यापक

६. शुद्धलेखन सुधारण्यासाठी उपाय

✔ दररोज १० शब्द लिहा.
✔ श्रुतिलेखनाचा सराव करा.
✔ पाठ्यपुस्तक वाचा.
✔ शब्दकोश वापरा.
✔ शिक्षकांकडून दुरुस्ती करून घ्या.
✔ आठवड्यातून एकदा चाचणी घ्या.

शिक्षकांसाठी सूचना

✔ रोज ५ मिनिटे शुद्धलेखन सराव
✔ शब्दफलक तयार करा.
✔ शुद्ध–अशुद्ध स्पर्धा घ्या.
✔ बक्षीस योजना ठेवा.

पालकांसाठी सूचना

✔ मुलांना वाचनाची सवय लावा.
✔ दररोज ५ शब्द विचारून घ्या.
✔ मोबाईलऐवजी पुस्तक वाचायला द्या.

शिष्यवृत्ती परीक्षेत गुण कसे वाढवावे?

✔ प्रश्न नीट वाचा.
✔ घाई करू नका.
✔ पर्याय काळजीपूर्वक निवडा.
✔ नियमित सराव करा.
✔ मागील प्रश्नपत्रिका सोडवा.

निष्कर्ष

इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी शुद्ध–अशुद्ध शब्दांचा (Correct and Incorrect Spellings) अभ्यास अत्यंत महत्त्वाचा आहे. योग्य लेखन केल्यास भाषा विषयात चांगले गुण मिळतात. नियमित सराव, वाचन आणि श्रुतिलेखन यामुळे शुद्धलेखनात निपुणता येते.

Stock Expressions: इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती -अभिवादन ते भावना व्यक्तीकरण

Creative Thinking for Std. 4 | इयत्ता ४ थी साठी सर्जनशील विचार क्षमता विकास

Numerical Information – इयत्ता ४ थी इंग्रजी व्याकरण मार्गदर्शक

Punctuation Marks –इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षा: विरामचिन्हे