हा लेख इयत्ता ४ थी विद्यार्थ्यांसाठी Creative Thinking या घटकावर आधारित आहे. दिलेल्या चित्रांवरून/सूचनांवरून शब्द लिहिणे, बोधवाक्ये व संदेश तयार करणे, कोडी व उकल करणे अशा उपक्रमांद्वारे विद्यार्थ्यांची विचारशक्ती, निरीक्षणशक्ती आणि भाषिक कौशल्ये कशी विकसित होतात याचे सविस्तर मार्गदर्शन या लेखात दिले आहे.
Creative Thinking म्हणजे काय?
Creative Thinking म्हणजे नवीन, वेगळा आणि कल्पक पद्धतीने विचार करण्याची क्षमता.
विद्यार्थ्यांनी फक्त पाठांतर न करता स्वतः विचार करून उत्तर शोधणे, नवे शब्द तयार करणे, चित्रांवरून कल्पना मांडणे – हाच सर्जनशील विचार होय.
👉 उदाहरण:
जर चित्रात 🌳 झाड, 🐦 पक्षी आणि 🌞 सूर्य दिसत असतील तर विद्यार्थी असे शब्द लिहू शकतात –
Nature, Greenery, Morning, Forest, Fresh Air इत्यादी.
Numerical Information – इयत्ता ४ थी इंग्रजी व्याकरण मार्गदर्शक
Creative Thinking चे महत्त्व (Importance)
- विद्यार्थ्यांची कल्पनाशक्ती वाढते.
- भाषिक कौशल्य सुधारते.
- समस्या सोडवण्याची क्षमता वाढते.
- आत्मविश्वास वाढतो.
- स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयोगी ठरते (उदा. Maharashtra State Council of Examination शिष्यवृत्ती परीक्षा)
1) Writing Familiar / Related Words with Given Clues or Pictures
(दिलेल्या चित्रांवरून किंवा सूचनांवरून संबंधित शब्द लिहिणे)
🔹 हा उपक्रम काय आहे?
विद्यार्थ्यांना एखादे चित्र, शब्द किंवा संकेत दिला जातो आणि त्यावरून संबंधित शब्द लिहायचे असतात.
🔹 उदाहरण १: चित्र – 🏫 (School)
विद्यार्थी लिहू शकतात:
Teacher, Student, Classroom, Blackboard, Homework, Playground, Uniform, Bell
🔹 उदाहरण २: Clue – “Rainy Season”
Umbrella, Clouds, Thunder, Raincoat, Puddles, Rainbow, Wet Roads
🔹 उदाहरण ३: चित्र – 🐄 (Cow)
Milk, Grass, Farm, Animal, Dairy, Village, Shed
🔹 उपक्रम कसा घ्यावा?
✔️ चित्र दाखवा.
✔️ ५–१० शब्द लिहायला सांगा.
✔️ जास्त शब्द लिहिणाऱ्यांना प्रोत्साहन द्या.
✔️ शब्दांपासून वाक्य तयार करायला सांगा.
🔹 विद्यार्थ्यांसाठी सराव प्रश्न
- Picture – 🚲 (Bicycle)
- Clue – “Summer Season”
- Picture – 🌊 (River)
- Clue – “Festival”
2) Mottos and Messages
(बोधवाक्ये आणि संदेश लिहिणे)
Measurement :इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती – परिमाण संपूर्ण मार्गदर्शक
🔹 Motto म्हणजे काय?
Motto म्हणजे लहान पण अर्थपूर्ण व प्रेरणादायी वाक्य.
🔹 उदाहरणे
🏫 School Motto
- “Knowledge is Power”
- “Learn Today, Lead Tomorrow”
🌍 Environment
- “Save Trees, Save Life”
- “Go Green, Keep Clean”
📚 Education
- “Study Hard, Shine Bright”
- “Reading Makes You Wise”
Analogies : इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती – समसंबंध
🔹 विद्यार्थ्यांना कसे शिकवावे?
✔️ एखादा विषय द्या (Swachhta, Discipline, Honesty)
✔️ ५ शब्दांत संदेश तयार करायला सांगा
✔️ पोस्टर तयार करायला सांगा
🔹 सराव उपक्रम
- Topic – Cleanliness
- Topic – Friendship
- Topic – Hard Work
- Topic – Save Water
3) Solving Puzzles with Given Clues
(दिलेल्या सूचनांवरून कोडी सोडवणे)
🔹 Puzzle म्हणजे काय?
Puzzle म्हणजे मेंदूला चालना देणारा प्रश्न किंवा शब्दखेळ.
🔹 प्रकार
1) Word Puzzle
Rearrange letters –
TAC → CAT
ELPA → PEAL / PALE
2) Crossword (सोपे उदाहरण)
Clue:
- Opposite of Hot → COLD
- We drink it → WATER
3) Odd One Out
- Mango, Apple, Banana, Carrot
👉 Carrot (Vegetable)
4) Number Puzzle
2 + 3 = 5
5 + 5 = ?
👉 10
🔹 फायदा
✔️ Logical thinking वाढते
✔️ निरीक्षणशक्ती सुधारते
✔️ शब्दसंग्रह वाढतो
4) Solving Riddles with Given Clues
(सूचनांवरून उखाणे / कोडी सोडवणे)
🔹 Riddle म्हणजे काय?
Riddle म्हणजे गूढ प्रश्न ज्याचे उत्तर विचार करून शोधायचे असते.
🔹 उदाहरणे
1️⃣ I have hands but cannot clap.
👉 Clock
2️⃣ I am white and cold. I fall from the sky.
👉 Snow
3️⃣ I have keys but no locks.
👉 Piano
4️⃣ I have a tail but no legs.
👉 Kite
विद्यार्थ्यांना उपक्रम
✔️ दर आठवड्याला ५ कोडी द्या.
✔️ विद्यार्थी स्वतः कोडी तयार करायला सांगा.
✔️ गटचर्चा घ्या.
Creative Thinking वाढवण्यासाठी शिक्षकांनी काय करावे?
- चित्रांवर आधारित चर्चा
- Brainstorming Session
- Story Completion Activity
- Group Activity
- Drawing + Writing Activity
Creative Thinking चे मूल्यमापन कसे करावे?
✔️ शब्दांची संख्या
✔️ वेगळेपणा
✔️ कल्पकता
✔️ योग्य स्पेलिंग
✔️ वाक्यरचना
Creative Thinking आणि शिष्यवृत्ती परीक्षा
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षेत Logical Reasoning, Word Meaning, Puzzle प्रकारचे प्रश्न येतात.
ही परीक्षा Maharashtra State Council of Examination द्वारे घेतली जाते.
Creative Thinking उपक्रम विद्यार्थ्यांना परीक्षेसाठी तयार करतात.
Fractions: इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती-अपूर्णांक (पूर्ण सविस्तर स्पष्टीकरण)
शिक्षकांसाठी विशेष सूचना
आपण जिल्हा परिषद शाळेत शिकवत असाल तर –
✔️ कमी साधनांमध्येही चित्रे वापरा
✔️ फळ्यावर चित्र काढा
✔️ मुलांना बोलण्याची संधी द्या
✔️ स्पर्धा घ्या
✔️ कौतुक करा
शाळेमध्ये घेण्यासारखे उपक्रम
- Creative Thinking Week
- Puzzle Day
- Riddle Competition
- Poster Making Competition
- Word Building Game
निष्कर्ष
Creative Thinking ही विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाची कौशल्य आहे.
इयत्ता ४ थीपासूनच विद्यार्थ्यांना चित्रांवरून शब्द लिहिणे, संदेश तयार करणे, कोडी सोडवणे, उखाणे तयार करणे अशा उपक्रमांत सहभागी करून घेतल्यास त्यांची विचारशक्ती, भाषिक कौशल्य आणि आत्मविश्वास मोठ्या प्रमाणात वाढतो.
शिक्षकांनी आणि पालकांनी मुलांना विचार करायला शिकवले पाहिजे — फक्त उत्तर सांगू नये, तर उत्तर शोधायला प्रेरित करावे.
Read more :
Classification : इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती-बुद्धिमत्ता-वर्गीकरण
Basic Operations on Numbers-इयत्ता ४थी शिष्यवृत्ती -संख्यांवरील क्रिया
English Vocabulary-Std 4th Scholarship Exam
| Select MSCE 4th Scholarship – Complete Old Question Papers + Answer Sheet PDF | MSCE 4th Scholarship – Complete Old Question Papers + Answer Sheet PDF |
|---|