Credit Score वाढवण्यासाठी 10 व्यवहार्य उपाय जाणून घ्या. CIBIL स्कोर 750+ करण्यासाठी EMI, क्रेडिट कार्ड आणि लोन व्यवस्थापनाचे प्रभावी मार्ग.
प्रस्तावना
आजच्या डिजिटल आणि आर्थिक युगात Credit Score हा केवळ आकडा नसून तुमच्या विश्वासार्हतेचा पुरावा असतो. कोणत्याही व्यक्तीला कर्ज, क्रेडिट कार्ड किंवा वित्तीय मदत देताना बँक किंवा NBFC सर्वप्रथम त्याचा CIBIL Score पाहतात. हा स्कोर 300 ते 900 दरम्यान असतो, आणि 700 पेक्षा जास्त स्कोर असणे हे “चांगले” मानले जाते.
चांगला क्रेडिट स्कोर म्हणजे तुम्ही जबाबदार कर्जदार आहात, वेळेवर EMI भरता आणि तुमचा आर्थिक इतिहास सकारात्मक आहे. दुसरीकडे, कमी स्कोर असल्यास बँक तुम्हाला जास्त व्याजदरात लोन देते किंवा कधी कधी अर्जच नाकारते.
भारतातील प्रमुख क्रेडिट ब्युरो — CIBIL, Experian, Equifax, आणि CRIF Highmark — हे तुमच्या क्रेडिट व्यवहारांच्या आधारावर स्कोर ठरवतात.
या लेखात आपण बघणार आहोत — “Credit Score सुधारण्यासाठी 10 व्यवहार्य उपाय” — ज्यांनी अनेक लोकांनी त्यांचा स्कोर 600 वरून 750+ पर्यंत नेला आहे. हे उपाय साधे आहेत, पण त्यात सातत्य आवश्यक आहे.
बिल आणि EMI वेळेवर भरा
Credit Score -वेळेवर हप्ता आणि बिल भरणे हे क्रेडिट स्कोर वाढवण्याचे पहिले आणि सर्वात महत्त्वाचे पाऊल आहे.प्रत्येक वेळी जेव्हा तुम्ही EMI उशिरा भरता, तेव्हा बँक किंवा वित्तीय संस्था तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टमध्ये “Delayed Payment” म्हणून नोंद करते. ही माहिती CIBIL ला पाठवली जाते आणि स्कोर ताबडतोब 20-40 पॉईंटने कमी होऊ शकतो.अनेक लोक “Minimum Due” भरून समजतात की त्यांनी बिल भरले — पण ते चुकीचे आहे. कारण उरलेली रक्कम व्याजासह वाढत जाते आणि तुम्ही Debt Trap मध्ये सापडू शकता.
– उपाय म्हणजे —
- सर्व EMI आणि बिलांसाठी Auto Debit सेट करा.
- मोबाईल अॅप्स किंवा बँक रिमाइंडर वापरा.
- एकाच खात्यातून सर्व पेमेंट करा, त्यामुळे ट्रॅक ठेवणे सोपे जाते.
वेळेवर पेमेंटमुळे तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टमध्ये “Positive Repayment History” तयार होते, जी तुमच्या स्कोरमध्ये 35% योगदान देते.
Check Your CIBIL Score Free
PAN-Aadhaar Link — कसे करायचे
क्रेडिट कार्डचा वापर 30% पेक्षा कमी ठेवा
Credit Score -Credit Utilization Ratio (CUR) हा क्रेडिट स्कोर ठरवणारा दुसरा मोठा घटक आहे.
हा रेशो म्हणजे तुम्ही वापरत असलेला क्रेडिट आणि तुमच्या क्रेडिट लिमिटमधील प्रमाण.
उदा., तुमची लिमिट ₹1,00,000 आहे आणि तुम्ही ₹80,000 वापरत आहात, तर CUR 80% झाला. हे बँकेला दाखवते की तुम्ही क्रेडिटवर जास्त अवलंबून आहात. त्यामुळे स्कोर कमी होतो.
आदर्शपणे हा रेशो 30% पेक्षा कमी ठेवावा. म्हणजे ₹1,00,000 लिमिट असल्यास ₹30,000 पर्यंत वापरा.
– उपायः
- एकापेक्षा अधिक कार्ड वापरत असाल, तर खर्च समान विभागा.
- लिमिट वाढवण्यासाठी बँकेला विनंती करा.
- महिन्याला पूर्ण बिल भरून CUR कमी ठेवा.
कमी CUR म्हणजे कमी जोखीम आणि बँकांच्या दृष्टीने “Safe Borrower”.
एकावेळी जास्त कर्ज घेऊ नका
Credit Score -एकाच वेळी अनेक लोन घेणे म्हणजे आर्थिक अस्थिरतेचे लक्षण.
उदा., पर्सनल लोन, वाहन लोन आणि क्रेडिट कार्ड EMI एकत्र घेतल्यास तुमचा “Debt-to-Income Ratio” वाढतो.प्रत्येक नवीन लोनसाठी बँक तुमचा Credit Report तपासते, ज्याला Hard Inquiry म्हणतात. अशा प्रत्येक तपासणीत तुमचा स्कोर 5 ते 10 पॉईंटने कमी होतो.तुमच्याकडे आधीपासून चालू कर्ज असल्यास नवीन लोन घेण्याआधी ते पूर्ण फेडा.तसेच तुमचे EMI तुमच्या मासिक उत्पन्नाच्या 40% पेक्षा जास्त नसावेत.गरज नसताना लोन घेणे म्हणजे “Credit Hungry Behavior”, ज्यामुळे बँका नकारात्मक दृष्टिकोन ठेवतात.
PM Vishwakarma Yojana — अर्ज आणि पात्रता
जुने खाते बंद करू नका
Credit Score -अनेकांना वाटते की जुनी क्रेडिट कार्ड खाती बंद केल्यास स्कोर सुधारेल, पण ते चुकीचे आहे.जुन्या खात्यांमुळे तुमच्या “Credit History Length” मध्ये वाढ होते, ज्याचा स्कोरवर सकारात्मक परिणाम होतो.जर तुम्ही जुने खाते बंद केले, तर तुमचा एकूण क्रेडिट इतिहास लहान होतो आणि स्कोर 30-40 पॉईंटने कमी होऊ शकतो.
जुनी खाती ठेवणे म्हणजे तुम्ही दीर्घकाळ जबाबदारपणे क्रेडिट वापरत आहात, असे दाखवते.
– उपायः
- जुनी खाती वापरात नसतील, तरी दर काही महिन्यांनी छोटा व्यवहार करा आणि पूर्ण फेडा.
- शुल्क असलेले कार्ड असेल तर लिमिट कमी करा पण खाते बंद करू नका.
Credit Mix संतुलित ठेवा
Credit Score सुधारण्यासाठी secured loans (उदा. गृहकर्ज, वाहन कर्ज) आणि unsecured loans (उदा. क्रेडिट कार्ड, पर्सनल लोन) यांचा समतोल राखणे आवश्यक आहे.
फक्त unsecured लोनवर अवलंबून राहिल्यास जोखीम जास्त मानली जाते.
मिश्रित क्रेडिट प्रोफाईल बँकांना दाखवते की तुम्ही विविध प्रकारचे कर्ज जबाबदारीने हाताळू शकता.
उदा., एखाद्याने गृहकर्ज घेतले आणि त्याचे EMI वेळेवर भरले, तर त्याची आर्थिक विश्वासार्हता वाढते.
RBI Guidelines on Credit Score
CIBIL Report नियमित तपासा
Credit Score -CIBIL रिपोर्टमध्ये कधी कधी चुकीची माहिती असू शकते — जसे की पूर्ण केलेले लोन “Active” दाखवले जाणे, चुकीचे पेमेंट अपडेट्स, किंवा दुसऱ्याचे डेटा मिक्स होणे.
हे चुकीचे डेटा तुमचा स्कोर घटवतात.
प्रत्येक 3-6 महिन्यांनी तुमचा रिपोर्ट तपासा आणि काही चुकीचे दिसल्यास “Dispute Form” भरून दुरुस्त करा.
Free CIBIL Report Download यामुळे तुमचा स्कोर पारदर्शक राहतो आणि चुकीचा परिणाम होत नाही.
Guarantor बनताना सावध राहा
जर तुम्ही कोणाच्या लोनसाठी guarantor झाला असाल, तर त्याच्या पेमेंट वागणुकीचा परिणाम तुमच्या स्कोरवरही होतो.
जर ती व्यक्ती EMI भरत नसेल, तर बँक तुमच्याकडून वसुली करू शकते आणि तुमच्या रिपोर्टवर “Default” दाखवते.
म्हणून फक्त विश्वासू आणि जबाबदार व्यक्तींसाठीच guarantor बना.
यासाठी दर काही महिन्यांनी त्या खात्याची स्थिती तपासणे आवश्यक आहे.
Credit Limit वाढवण्याचा योग्य वापर करा
क्रेडिट लिमिट वाढवणे म्हणजे स्कोर सुधारण्याची चांगली संधी — पण त्याचा चुकीचा वापर टाळा.
लिमिट वाढल्याने तुमचा Credit Utilization Ratio आपोआप कमी होतो.
मात्र, जास्त खर्च केल्यास उलट परिणाम होतो.
लिमिट वाढवून फक्त आपत्कालीन प्रसंगीच वापरा.
यामुळे तुम्ही disciplined borrower म्हणून ओळखले जाता.
EMI Prepayment नीट नियोजनाने करा
लोन वेळेआधी फेडल्यास व्याज कमी होते आणि स्कोर वाढतो.
मात्र, प्रत्येक EMI वेळेवर भरण्याचा इतिहासही महत्त्वाचा असतो.
सर्व लोन एकदम फेडल्यास “Credit Age” कमी होते, त्यामुळे हळूहळू आणि नियोजनबद्ध पद्धतीने prepayment करा.
तुमचा EMI भार कमी करताना सातत्य ठेवा, यामुळे स्कोर वाढण्यास मदत होते.
नवीन लोन अर्ज विचारपूर्वक करा
प्रत्येक नवीन लोन अर्जावर Hard Inquiry होते, ज्यामुळे स्कोर घटतो.
जर तुम्ही एका महिन्यात 3-4 लोन अर्ज केले, तर बँका समजतात की तुम्ही आर्थिक संकटात आहात.
त्यामुळे एकच अर्ज करा आणि योग्य बँक निवडा.
एकदा नकार मिळाल्यास पुन्हा अर्ज करण्यापूर्वी 3-6 महिने थांबा.
यामुळे स्कोर पुन्हा स्थिर होतो.
निष्कर्ष
क्रेडिट स्कोर सुधारण्यासाठी शिस्त, सातत्य आणि संयम आवश्यक आहे.
वरील 10 टिप्स सातत्याने अमलात आणल्यास काही महिन्यांतच स्कोर 100-150 पॉईंटने वाढू शकतो.
चांगला स्कोर म्हणजे कमी व्याजदर, जास्त कर्ज मर्यादा आणि आर्थिक विश्वासार्हता.
आजच सुरुवात करा — आणि तुमचे आर्थिक भविष्य सुरक्षित करा.