Central Teacher Eligibility Test (CTET) 2026 ही केंद्र सरकार, CBSE आणि विविध शाळांमध्ये शिक्षक बनण्याची पहिली पायरी आहे. विशेषतः English Language I किंवा Language II निवडणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा लेख पूर्ण तयारी मार्गदर्शक आहे.
प्रस्तावना
CTET 2026 चा फेब्रुवारी सत्राचा अर्ज सुरू झाला असून परीक्षा 8 फेब्रुवारी 2026 रोजी घेण्यात येणार आहे. इंग्रजी विषय निवडणाऱ्या उमेदवारांसाठी हा पेपर महत्त्वाचा कारण इंग्रजी भाषेची कौशल्ये, व्याकरण, comprehension आणि भाषा शिक्षणशास्त्र या सर्व घटकांचे मूल्यांकन या परीक्षेत केले जाते.
English (Language I / Language II) — अभ्यासक्रम (Syllabus)
CTET मध्ये इंग्रजी दोन प्रकारे येतो:
- Language I
- Language II
उमेदवार यापैकी कुठलीही भाषा इंग्लिश निवडू शकतात.
1) Reading Comprehension (गद्य वाचन कौशल्य)
- Passage based questions
- मुख्य आशय (Theme)
- शब्दार्थ (Vocabulary)
- संदर्भातील अर्थ (Word meaning in context)
- Writer’s assumption / conclusion
- Inference आधारित प्रश्न
2) English Grammar व Language Skills
- Parts of speech
- Tenses
- Active–Passive Voice
- Direct–Indirect Speech
- Articles, Prepositions, Conjunctions
- Sentence Correction / Error Spotting
- Cloze Test
- Paragraph rearrangement
3) Language Pedagogy (भाषा शिक्षणशास्त्र)
येथे Teaching इंग्लिश या विषयावर प्रश्न विचारले जातात:
- Language acquisition vs language learning
- Skills of language (LSRW – Listening, Speaking, Reading, Writing)
- Communicative Approach
- Teaching learning materials
- Remedial teaching
- Learning disabilities in language
- Assessment techniques
Language Pedagogy हा विभाग गुण मिळवण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा असतो.
CTET 2026 Exam Pattern (इंग्रजी साठी लागू)
Paper I (Class 1–5)
- Language I – English (30 marks)
- Language II – English (30 marks)
Paper II (Class 6–8)
- Language I – English (30 marks)
- Language II – English (30 marks)
✔ एकूण 150 प्रश्न, 150 गुण
✔ Negative marking नाही
✔ सर्व प्रश्न MCQ स्वरूपात
इंग्रजी पेपर कसा सोपा करावा? (Preparation Tips)
1) Reading Comprehensionचा रोज सराव करा
- English news articles
- Short stories
- Editorial pages
2) Grammar बेसिक मजबूत ठेवा
- Tenses आणि Articles वर जास्त प्रश्न येतात.
- Error detection रोज सराव करा.
3) Vocabulary वाढवा
- Synonyms
- Antonyms
- Idioms & Phrases
4) Language Pedagogy लक्षात ठेवा
- NCERT व CTET previous papers मधील pedagogy प्रश्न वाचा.
5) Previous Papers + Mock Tests
- CTET official websiteवरील old प्रश्नपत्रिका हे सर्वात उत्तम साधन.
CTET 2026 Eligibility (पात्रता)
Paper I
- 12वी + D.El.Ed / B.El.Ed (50% marks आवश्यक)
Paper II
- Graduation + B.Ed (50% marks आवश्यक)
वयोमर्यादा नाही.
महत्त्वाच्या तारखा (CTET 2026)
- अर्ज सुरू: 27 नोव्हेंबर 2025
- अंतिम तारीख: 18 डिसेंबर 2025
- परीक्षा: 8 फेब्रुवारी 2026
निष्कर्ष
CTET 2026 मध्ये इंग्लिश विषय निवडणाऱ्यांसाठी संधी मोठी आहे. फक्त Reading, Grammar आणि Pedagogy या तीन गोष्टींचा मजबूत सराव केल्यास उत्तम गुण मिळवता येतात. परीक्षा पद्धत सुलभ आणि negative marking नसल्यामुळे योग्य रणनीती वापरल्यास English Paper अत्यंत scoring ठरतो.