NMMS (National Means-cum-Merit Scholarship) म्हणजे राष्ट्रीय आर्थिक दुर्बल घटकांसाठीची शिष्यवृत्ती परीक्षा. ही परीक्षा इयत्ता आठवी मध्ये घेतली जाते, पण तिची तयारी पाचवीपासूनच सुरू केली तर विद्यार्थी NMMS मध्ये टॉप करू शकतात.२०२५ मध्ये ही परीक्षा डिसेंबर महिन्यात होणार असून तिच्यासाठी योग्य नियोजन, टाईम टेबल आणि नियमित सराव अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
इयत्ता पाचवी पासूनच तयारी कशी करावी?
इयत्ता पाचवी हा पाया मजबूत करण्याचा काळ आहे. या वयात विद्यार्थी नवीन विषय शिकू लागतात आणि बुद्धिमत्तेचा विकास सुरू होतो. म्हणूनच पुढील गोष्टी पाचवीपासूनच अंगी बाळगा:
- वाचनाची सवय लावा: दररोज किमान अर्धा तास अभ्यासिक वाचन करा. विशेषतः गणित, सामान्य ज्ञान आणि विज्ञानातील गोष्टी समजावून घ्या.
- गणिताचा सराव: टेबल, अपूर्णांक, दशांश, टक्केवारी आणि क्षेत्रफळ या मूलभूत गोष्टी पक्क्या करा.
- बुद्धिमत्तेचा विकास: पझल्स, सुडोकू, चित्रांवरील प्रश्न, दिशा, आकृती आणि मिरर इमेजचे प्रश्न सोडवण्याची सवय लावा.
- प्रश्न विचारण्याची सवय: जे काही समजले नाही, ते लगेच शिक्षकांना विचारा.
- कुतूहल वाढवा: प्रत्येक गोष्टीमागील “का?” हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा.
Maharashtra Scholarship Portal – NMMS अर्ज प्रक्रिया, प्रवेशपत्र आणि निकाल
अशाच प्रकारच्या शासकीय परीक्षांच्या माहितीसाठी येथे click करा .
यशस्वी विद्यार्थी कशी तयारी करतात ?
शालेय आणि स्पर्धात्मक परीक्षांमध्ये यश मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये काही विशिष्ट सवयी आणि गुण दिसून येतात. हे गुण किंवा सवयी कोणत्याही विद्यार्थ्याने अंगिकारल्या तर तोही परीक्षेत उत्कृष्ट कामगिरी करू शकतो. यशस्वी विद्यार्थ्यांचे गुपित साधे आहे, पण सततचे प्रयत्न, शिस्त आणि योग्य दृष्टिकोन आवश्यक आहे. खाली काही महत्त्वाच्या गोष्टींचा सविस्तर उल्लेख केला आहे.
वेळेचे महत्त्व ओळखा
परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी वेळेचे योग्य नियोजन खूप महत्त्वाचे आहे. दररोज ठराविक वेळ अभ्यासासाठी राखणे आवश्यक आहे. विद्यार्थ्यांनी सकाळी मेंदू ताजा असतानाच कठीण विषयांचा अभ्यास करणे फायदेशीर ठरते. अभ्यासाच्या वेळेत छोट्या ब्रेकसह सतत लक्ष केंद्रित करणे गरजेचे आहे. अभ्यासाची सवय नियमित ठेवली तर कोणताही विषय अवघड वाटत नाही. वेळेचे नियोजन केल्याने विद्यार्थी स्वतःवर विश्वास ठेवतात आणि वेळेच्या ताणाशिवाय अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करू शकतात. यशस्वी विद्यार्थी वेळेचा योग्य वापर करतात आणि प्रत्येक विषयाला योग्य वेळ देतात.
सराव, सराव आणि फक्त सराव
यशस्वी विद्यार्थ्यांच्या यशामागील मुख्य घटक म्हणजे सततचा सराव. जितका सराव तितकं आत्मविश्वास आणि तयारी मजबूत होते. मानसिक क्षमता, गणित, विज्ञान किंवा सामाजिक शास्त्र या सर्व विषयांवर नियमित सराव केल्यास विद्यार्थ्याला परीक्षेच्या प्रकाराची चांगली कल्पना मिळते. मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका सोडवणे, मॉक टेस्ट घेणे, आणि विषयवार सराव करणे यामुळे चुका लक्षात येतात आणि सुधारता येतात. सराव करताना लक्षात ठेवा की एकदा सोडवलेले प्रश्न विसरले नाहीत, त्यामुळे ते पुन्हा रिव्हिजनसाठी वापरणे महत्त्वाचे आहे.
रिविजन करा
अभ्यास करताना वाचलेले विसरू नये म्हणून नियमित पुनरावलोकन करणे अत्यंत आवश्यक आहे. आठवड्याला किमान एकदा वाचलेल्या सर्व विषयांचा रिव्हिजन करा. यामुळे माहिती स्मरणात राहते आणि परीक्षेच्या वेळी विद्यार्थ्याला कोणतीही अडचण येत नाही. नोट्स तयार करून त्यांचा रिव्हिजन करणे फायदेशीर ठरते, कारण महत्त्वाच्या गोष्टी पटकन आठवायला मदत करतात. रिव्हिजनमुळे केवळ माहिती आठवते नाही, तर विद्यार्थ्याचा आत्मविश्वासही वाढतो. प्रत्येक विषयावर पुन्हा पुन्हा लक्ष दिल्यास अवघड संकल्पना देखील सोपी होते.
स्वतःवर विश्वास ठेवा
यशस्वी विद्यार्थ्यांचा एक महत्त्वाचा गुण म्हणजे स्वतःवर विश्वास. “मी टॉप करणारच” असा सकारात्मक आत्मविश्वास ठेवणे आवश्यक आहे. परीक्षेच्या काळात घाबरू नका किंवा ताण घेतला तर कामगिरीवर परिणाम होतो. नियमित अभ्यास, सराव आणि रिव्हिजन केल्यावर स्वतःवर विश्वास ठेवणे सोपे जाते. सकारात्मक विचार राखल्यास विद्यार्थी परीक्षेत आलेल्या कठीण प्रश्नांना देखील सहज हाताळू शकतो. पालक आणि शिक्षकांचे प्रोत्साहन देखील आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी महत्त्वाचे असते.
एकत्रितपणे, वेळेचे नियोजन, सातत्यपूर्ण सराव, नियमित रिव्हिजन आणि सकारात्मक आत्मविश्वास हे यशस्वी विद्यार्थ्यांचे मुख्य गुपित आहे. या सवयी अंगिकारल्यास कोणताही विद्यार्थी शालेय तसेच स्पर्धात्मक परीक्षेत टॉप करू शकतो.
इयत्ता आठवीतील NMMS परीक्षा – संपूर्ण माहिती
NMMS परीक्षा दोन पेपरमध्ये घेतली जाते:
गणित – (Mental Ability Test / बौद्धिक क्षमता चाचणी)
- एकूण प्रश्न: 90
- एकूण गुण: 90
- वेळ: 90 मिनिटे
- विषय: बुद्धिमत्ता प्रकारचे प्रश्न — आकृती, दिशा, मिरर इमेज, वर्गीकरण, संख्या मालिका, आकृतीतील त्रिकोण व चौकोन मोजणे इ.
- अभ्यासपद्धती:
- दररोज किमान १ तास गणित (बौद्धिक क्षमता) साठी राखून ठेवा.
- टॉपिक वाईज सराव करा – दिशा, आकृती, संख्या मालिका, मिरर इमेज, एनालॉजी इ.
- मागील वर्षांचे प्रश्नपत्रिका सोडवा (2020–2024).
- चुका नोंदवून ठेवा आणि रिविजन करा.
SAT – Scholastic Aptitude Test (शालेय क्षमता चाचणी)
- एकूण प्रश्न: 90
- एकूण गुण: 90
- वेळ: 90 मिनिटे
- विषयांचे वितरण:
- सामान्य विज्ञान – 35 प्रश्न
- समाजशास्त्र (इतिहास, भूगोल, नागरिकशास्त्र) – 35 प्रश्न
- गणित (शाळेतील गणित) – 20 प्रश्न
- अभ्यासपद्धती:
- शालेय पाठ्यपुस्तके नीट वाचा, कारण प्रश्न त्याच्याच वरती आधारित असतात.
- पाठांतर नको, समजावून घ्या.
- हायलायटर वापरा: महत्त्वाचे मुद्दे रंगवून ठेवा जेणेकरून पुनरावलोकन सुलभ होईल.
- दर आठवड्याला रिविजन डे ठेवा.
टाईम टेबल तयार करण्याची पद्धत
डिसेंबरपर्यंत साधारण ६ महिने (१८० दिवस) मिळतात.
टाईम टेबल तयार करताना खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:
| वेळ | क्रियाकलाप |
|---|---|
| सकाळी ६ ते ७ | गणित (बौद्धिक क्षमता) सराव |
| सकाळी ७ ते ७.३० | वाचन / नाश्ता |
| शाळेनंतर ५ ते ६ | SAT विषय (Science / Social / Math) अभ्यास |
| रात्री ८ ते ९ | पुनरावलोकन (Revision) |
| रविवार | मागील वर्षांचे पेपर सोडवणे + चुका तपासणे |
मानसिक क्षमता (MAT) विषयाची तयारी
NMMS परीक्षेतील मानसिक क्षमता चाचणी (MAT) हा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. यात विद्यार्थ्यांच्या विचारशक्ती, तर्कशक्ती, निरीक्षण, तुलना, आणि विश्लेषण या कौशल्यांची चाचणी घेतली जाते. या भागात आकृती ओळख, पॅटर्न पूर्ण करणे, वर्गीकरण, अंकमाला, शब्दमाला, आणि तर्काधारित प्रश्न विचारले जातात. MAT मध्ये यशस्वी होण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी दररोज १५ ते ३० मिनिटे तर्कशक्तीवरील सराव करणे आवश्यक आहे. विविध स्पर्धा परीक्षा पुस्तके जसे R.S. Aggarwal किंवा NMMS साठी खास तयार केलेली पुस्तके वापरावीत. वेळेचे नियोजन करताना प्रत्येक प्रश्न समजून घेऊन सोडवण्याची सवय लावावी. नियमित सरावामुळे विद्यार्थ्यांचे वेग आणि अचूकता दोन्ही वाढतात. या विभागात जास्त गुण मिळवण्यासाठी मेंदूला तर्कशक्तीच्या खेळांनी सक्रिय ठेवणे हे महत्त्वाचे आहे.
NMMS परीक्षा 2025 महाराष्ट्रात 28 डिसेंबर 2025 रोजी होणार आहे.
त्यावर आधारित महत्त्वाचे तपशील:
- परीक्षेची तारीख: 28 डिसेंबर 2025
- अर्ज भरण्याची अंतिम तारीख: 11 ऑक्टोबर 2025
- अॅडमिट कार्ड उपलब्धता: डिसेंबर 2025 मध्ये
- उत्तरतालिका (Answer Key) जारी: जानेवारी 2026
- निकाल (Result) जाहीर: फेब्रुवारी 2026
परीक्षा इयत्ता आठवीतील विद्यार्थ्यांसाठी आहे, SAT (Scholastic Aptitude Test) आणि MAT (Mental Ability Test) हे दोन्ही पेपर एकाच दिवशी घेतले जातील.
उपयुक्त पुस्तके
- शालेय पाठ्यपुस्तके (इयत्ता ७वी आणि ८वी)
- अक्षरगंगा NMMS मार्गदर्शक
- अथर्व श्री NMMS सराव मालिका