MSCE इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती गणितातील संख्याज्ञान(Number Sense) या घटकाचा सोप्या भाषेत अभ्यास, उदाहरणे व सराव कार्यपत्रिका. स्थानिक किंमत, मोठी-लहान संख्या, रोमन संख्या, जोडी-बिजोड व मूलभूत गणित यांचा समावेश.
प्रस्तावना
संख्याज्ञान (Number Sense)म्हणजे संख्यांशी मैत्री करणे. संख्या कशी वाचायची, लिहायची, तुलना करायची, क्रम लावायचा, त्यावर गणित करायचे – हे सगळं यात येतं. हा भाग चांगला असेल तर पूर्ण गणित सोपं होतं.
4th Scholarship Exam Guide – सुरुवात कशी करावी? (पालकांसाठी संपूर्ण मार्गदर्शक)
1️⃣ संख्या वाचन आणि लेखन
विद्यार्थ्यांनी आकड्यांत दिलेली संख्या शब्दात आणि शब्दांत दिलेली संख्या आकड्यांत लिहिता यायला हवी.
स्पष्टीकरण
संख्या हजार, शेकडे, दहाच्या आणि एकक स्थानात विभागली जाते. संख्या वाचताना मोठ्या स्थानापासून वाचतो.
उदाहरणे (आकड्यांतून शब्दात)-(Number Sense)
- 4,567 – चार हजार पाचशे सदुसष्ट
- 23,145 – तेवीस हजार एकशे पंचेचाळीस
- 9,008 – नऊ हजार आठ
- 56,321 – छप्पन्न हजार तीनशे एकवीस
- 70,405 – सत्तर हजार चारशे पाच
- 1,999 – एक हजार नऊशे नव्याण्णव
- 45,010 – पंचेचाळीस हजार दहा
- 88,888 – अठ्ठ्याऐंशी हजार आठशे अठ्ठ्याऐंशी
- 6,540 – सहा हजार पाचशे चाळीस
- 10,001 – दहा हजार एक
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती worksheet download करण्यासाठी येथे click करा .
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती worksheet download करण्यासाठी येथे click करा .
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती worksheet download करण्यासाठी येथे click करा .
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती worksheet download करण्यासाठी येथे click करा .
2️⃣ स्थानिक किंमत (Place Value)
स्पष्टीकरण-(Number Sense)
प्रत्येक अंकाचे मूल्य त्याच्या स्थानावर अवलंबून असते.
उदा. 5,432 मध्ये:
5 = 5000, 4 = 400, 3 = 30, 2 = 2
उदाहरणे-(Number Sense)
| संख्या | अंक | स्थानिक किंमत |
|---|---|---|
| 6,789 | 6 | 6000 |
| 4,321 | 3 | 300 |
| 9,876 | 7 | 70 |
| 5,432 | 2 | 2 |
| 8,901 | 9 | 900 |
| 3,210 | 1 | 10 |
| 7,654 | 5 | 50 |
| 2,468 | 4 | 400 |
| 9,999 | 9 | 9000 |
| 1,234 | 2 | 200 |
3️⃣ मोठी व लहान संख्या
स्पष्टीकरण-(Number Sense)
संख्या डावीकडील अंकापासून तुलना करतो.
उदाहरणे
- 4567 > 3456
- 7890 < 8000
- 9999 > 8999
- 1001 > 999
- 345 < 543
- 6789 > 6780
- 1200 < 2100
- 5000 = 5000
- 8901 > 8091
- 4500 < 4600
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती अभ्यासक्रमासाठी येते click करा .
4️⃣ चढता व उतरता क्रम
स्पष्टीकरण-(Number Sense)
चढता = लहान ते मोठी
उतरता = मोठी ते लहान
उदाहरणे
चढता क्रम:
- 345, 456, 567
- 123, 234, 345
- 900, 950, 999
- 101, 202, 303
- 4567, 5678, 6789
उतरता क्रम:
6. 900, 800, 700
7. 5000, 4000, 3000
8. 999, 888, 777
9. 3456, 2345, 1234
10. 700, 600, 500
5️⃣ रोमन संख्या
स्पष्टीकरण
रोमन चिन्हे वापरून संख्या लिहितात.
| चिन्ह | किंमत |
|---|---|
| I | 1 |
| V | 5 |
| X | 10 |
| L | 50 |
| C | 100 |
उदाहरणे
- I = 1
- II = 2
- IV = 4
- VI = 6
- IX = 9
- X = 10
- XII = 12
- XV = 15
- XX = 20
- XL = 40
6️⃣ संख्या रेषा
🔎 स्पष्टीकरण
संख्या सरळ रेषेवर डावीकडून उजवीकडे वाढतात.
✏️ उदाहरणे
- 0 ते 10 मधे 5 कुठे? → मध्यभागी
- 3 + 2 → 5
- 7 − 4 → 3
- 2 नंतर 3
- 9 आधी 8
- 10 नंतर 11
- 6 आणि 8 मध्ये 7
- 1 + 3 = 4
- 5 − 2 = 3
- 0 नंतर 1
7️⃣ जोडी–बिजोड संख्या
स्पष्टीकरण
2 ने भाग जातो = जोडी
नाही जात = बिजोड
उदाहरणे
| संख्या | प्रकार |
|---|---|
| 24 | जोडी |
| 35 | बिजोड |
| 100 | जोडी |
| 57 | बिजोड |
| 68 | जोडी |
| 91 | बिजोड |
| 42 | जोडी |
| 73 | बिजोड |
| 88 | जोडी |
| 19 | बिजोड |
8️⃣ बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार, भागाकार
उदाहरणे-(Number Sense)
- 456 + 234 = 690
- 789 − 345 = 444
- 25 × 4 = 100
- 100 ÷ 5 = 20
- 123 + 321 = 444
- 900 − 450 = 450
- 12 × 3 = 36
- 81 ÷ 9 = 9
- 567 + 123 = 690
- 64 ÷ 8 = 8
वर्कशीट – संख्याज्ञान-(Number Sense)
इयत्ता : ४ वी | विषय : गणित | घटक : संख्याज्ञान
भाग 1 – संख्या वाचन व लेखन
१) आकड्यांतून शब्दात लिहा :
- 4,567 = __________________________
- 23,145 = _________________________
- 9,008 = __________________________
- 56,321 = _________________________
- 10,001 = _________________________
२) शब्दांतून आकड्यांत लिहा :
- पंचेचाळीस हजार दहा = __________
- सात हजार तीनशे पाच = __________
- नऊ हजार नव्याण्णव = __________
- बारा हजार सहा = __________
- एक हजार दोनशे एकवीस = ________
भाग 2 – स्थानिक किंमत
खालील संख्यांमधील ठळक अंकाची स्थानिक किंमत लिहा:
- 5678 = __________
- 4321 = __________
- 9786 = __________
- 5432 = __________
- 8901 = __________
भाग 3 – मोठी / लहान संख्या
योग्य चिन्ह लावा (> , < , =)
- 4567 ___ 3456
- 7890 ___ 8000
- 9999 ___ 9999
- 1200 ___ 2100
- 4500 ___ 4600
भाग 4 – चढता व उतरता क्रम
१) चढता क्रम लावा :
3456, 2345, 4567, 1234
उत्तर: __________________________
२) उतरता क्रम लावा :
900, 700, 800, 600
उत्तर: __________________________
भाग 5 – रोमन संख्या
- IX = ______
- XII = ______
- XV = ______
- XX = ______
- XL = ______
भाग 6 – संख्या रेषा (मनात सोडवा)
- 3 + 4 = ______
- 9 − 5 = ______
- 6 + 2 = ______
- 10 − 7 = ______
- 1 + 8 = ______
भाग 7 – जोडी / बिजोड
खालील संख्या जोडी की बिजोड ते लिहा:
| संख्या | प्रकार |
|---|---|
| 24 | ______ |
| 35 | ______ |
| 68 | ______ |
| 91 | ______ |
| 100 | ______ |
➕➖✖️➗ भाग 8 – मूलभूत गणित
- 456 + 234 = ______
- 789 − 345 = ______
- 25 × 4 = ______
- 100 ÷ 5 = ______
- 123 + 321 = ______
शिक्षक/पालकांसाठी सूचना
✔ मुलांना आधी उदाहरणे समजावून सांगा
✔ वेळ मोजून पेपर सोडवायला द्या
✔ चुका झालेल्या उदाहरणांचा पुन्हा सराव घ्या.
उत्तरपत्रक –संख्याज्ञान वर्कशीट(Number Sense)
इयत्ता : ४ वी | विषय : गणित
भाग 1 – संख्या वाचन व लेखन
१) आकड्यांतून शब्दात :
- 4,567 = चार हजार पाचशे सदुसष्ट
- 23,145 = तेवीस हजार एकशे पंचेचाळीस
- 9,008 = नऊ हजार आठ
- 56,321 = छप्पन्न हजार तीनशे एकवीस
- 10,001 = दहा हजार एक
२) शब्दांतून आकड्यांत :
- पंचेचाळीस हजार दहा = 45,010
- सात हजार तीनशे पाच = 7,305
- नऊ हजार नव्याण्णव = 9,099
- बारा हजार सहा = 12,006
- एक हजार दोनशे एकवीस = 1,221
भाग 2 – स्थानिक किंमत
- 5678 = 5000
- 4321 = 20
- 9786 = 700
- 5432 = 30
- 8901 = 900
भाग 3 – मोठी / लहान संख्या
- 4567 > 3456
- 7890 < 8000
- 9999 = 9999
- 1200 < 2100
- 4500 < 4600
भाग 4 – क्रम
चढता क्रम:
1234, 2345, 3456, 4567
उतरता क्रम:
900, 800, 700, 600
भाग 5 – रोमन संख्या
- IX = 9
- XII = 12
- XV = 15
- XX = 20
- XL = 40
भाग 6 – संख्या रेषा
- 3 + 4 = 7
- 9 − 5 = 4
- 6 + 2 = 8
- 10 − 7 = 3
- 1 + 8 = 9
भाग 7 – जोडी / बिजोड
| संख्या | प्रकार |
|---|---|
| 24 | जोडी |
| 35 | बिजोड |
| 68 | जोडी |
| 91 | बिजोड |
| 100 | जोडी |
➕➖✖️➗ भाग 8 – मूलभूत गणित
- 456 + 234 = 690
- 789 − 345 = 444
- 25 × 4 = 100
- 100 ÷ 5 = 20
- 123 + 321 = 444
निष्कर्ष
संख्याज्ञान (Number Sense)मजबूत असेल तर शिष्यवृत्ती परीक्षेतील गणित सोपं वाटतं. रोज थोडा सराव, उदाहरणे सोडवणे आणि संख्या वाचण्याचा सराव केल्यास विद्यार्थी नक्कीच चांगले गुण मिळवू शकतात.
Read More (अधिक वाचा)
🔹 CTET 2026 संपूर्ण मार्गदर्शक – अभ्यास कसा करावा?
👉 https://smartbharatmanch.com/ctet-2026-exam-guide
🔹 इयत्ता 4 थी व 7 वी शिष्यवृत्ती परीक्षेचा सिलेबस सविस्तर
👉 https://smartbharatmanch.com/4th-7th-scholarship-syllabus
🔹 बुद्धिमत्ता चाचणी (Reasoning) सराव प्रश्न – इयत्ता 4 थी
👉 https://smartbharatmanch.com/reasoning-questions-for-kids
आमच्या Scholarship, CTET आणि शैक्षणिक अपडेट्स मिळवण्यासाठी WhatsApp group जॉईन करा.
👉 Group मध्ये सामील होण्यासाठी खालील स्टेप्स फॉलो करा:
1️⃣ खाली दिलेल्या link वर क्लिक करा
2️⃣ WhatsApp उघडेल
3️⃣ “Join Group” बटण दाबा
4️⃣ झाले! तुम्ही group मध्ये add व्हाल
🔔 दररोज अभ्यास साहित्य, MCQ, worksheets आणि महत्वाच्या परीक्षा अपडेट्स मिळतील.