इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षेत कविता व त्यावरील प्रश्न(Poem and Questions) हा महत्त्वाचा भाग आहे. कविता नीट वाचून तिचा अर्थ समजून घेतल्यास प्रश्नांची उत्तरे सोपी होतात. नियमित सरावामुळे या घटकात चांगले गुण मिळवता येतात.
प्रस्तावना
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षेमध्ये कविता व त्यावर आधारित प्रश्न(Poem and Questions) हा महत्त्वाचा घटक आहे. कवितेतील आशय, भावना, कवीचा संदेश आणि शब्दांचा अर्थ समजून घेणे आवश्यक असते. विद्यार्थ्यांनी कविता वाचताना तिचा लयबद्धपणा, यमक आणि भावार्थ लक्षात घेतला पाहिजे.
Passage : इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती – उतारा व आकलन
कविता (Poem)१ – सकाळ
सूर्य उगवला लालभडक,
पाखरांचे गाणे गोड।
नवीन दिवसाची सुरुवात,
आनंदाचा झाला सोहळा मोठा।
दवबिंदू चमकती गवतावर,
फुले उमलली बागेत।
सकाळी उठूया लवकर,
यश मिळेल आयुष्यात।
प्रश्न :
- सकाळी काय उगवतो?
- गवतावर काय चमकते?
- सकाळी लवकर उठल्याने काय मिळते?
- “लालभडक” या शब्दाचा अर्थ लिहा.
- बरोबर की चूक : फुले रात्री उमलली.
Prefixes and Suffixes– उपसर्गघटित व प्रत्ययघटित शब्द -इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती मार्गदर्शक
कविता(Poem) २ – माझी शाळा
माझी शाळा सुंदर आहे,
ज्ञानाचा तो मंदिर।
शिक्षक देतील प्रेमाने,
विद्येचा अमृतझर।
मैदानावर खेळ खेळू,
मित्रांसोबत हासू।
शिस्त पाळू, अभ्यास करू,
उच्च शिखर गाठू।
प्रश्न :
- शाळेला कशाशी तुलना केली आहे?
- शिक्षक काय देतात?
- मैदानावर मुले काय करतात?
- “अमृतझर” या शब्दाचा अर्थ लिहा.
- योग्य पर्याय निवडा : शाळेत आपण ___ पाळतो.
अ) भांडण
ब) शिस्त
क) आळस
Adjective : विशेषण -इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती संपूर्ण मार्गदर्शक
कविता (Poem)३ – पाऊस
रिमझिम पाऊस कोसळे,
ढगांचा झाला मेळा।
शेतकरी आनंदी झाला,
हिरवा झाला मळा।
कागदी होडी पाण्यात,
मुले करती खेळ।
निसर्गाचा सुंदर देखावा,
मन होई आनंदेल।
✏️ प्रश्न :
- पाऊस कसा कोसळतो?
- शेतकरी का आनंदी झाला?
- मुले पाण्यात काय सोडतात?
- “मेळा” या शब्दाचा अर्थ लिहा.
- बरोबर की चूक : मळा कोरडा राहिला.
Cardinal and Ordinal Numbers: इयत्ता ४थी शिष्यवृत्ती अभ्यासासाठी सविस्तर मार्गदर्शन
कविता(Poem) ४ – झाड
लहानसे रोप लावले,
जपले त्याला प्रेमाने।
आज झाले मोठे झाड,
उभे आहे अभिमानाने।
सावली देते उन्हात,
फळे देते गोड।
झाडे लावा, झाडे जपा,
हा संदेश देतो मोठा।
✏️ प्रश्न :
- सुरुवातीला काय लावले?
- झाड उन्हात काय देते?
- झाडाचा संदेश काय आहे?
- “अभिमानाने” या शब्दाचा अर्थ लिहा.
- योग्य पर्याय निवडा : झाडे आपल्याला ___ देतात.
अ) धूर
ब) फळे
क) आवाज
Pronoun : सर्वनाम-इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती –संपूर्ण मार्गदर्शक लेख
कविता (Poem)५ – भारत देश
माझा भारत देश महान,
संस्कृतीचा खजिना।
वेगवेगळ्या भाषा येथे,
एकतेची ही शान।
शूर वीरांची भूमी ही,
इतिहास गौरवशाली।
भारत माझा अभिमान,
आपण सारे भाग्यशाली।
प्रश्न :
- भारत देश कसा आहे?
- भारतात काय वेगवेगळे आहे?
- भारताची शान कशात आहे?
- “गौरवशाली” या शब्दाचा अर्थ लिहा.
- बरोबर की चूक : भारतात एकच भाषा आहे.
बालभारती-मराठी पाठ्यपुस्तके व कविता
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती – कविता व प्रश्नपत्रिका
📜 कविता – “निसर्गाची किमया”
हिरवीगार ही धरती माता,
फुलांनी सजली बाग।
पाखरे गाती गोड गाणी,
सुगंध दरवळे जागोजाग।
नदी वाहते खळखळत,
डोंगर उभे ताठ।
निसर्गाची ही सुंदर किमया,
जपूया सारे हातात हात।
भाग अ – थोडक्यात उत्तरे
- धरती कशी आहे?
- पाखरे काय गातात?
- नदी कशी वाहते?
- आपण काय जपायला हवे?
भाग ब – योग्य पर्याय निवडा.
- बाग कशाने सजली आहे?
अ) दगडांनी
ब) फुलांनी
क) पानांनी - डोंगर कसे उभे आहेत?
अ) वाकडे
ब) ताठ
क) पडलेले
भाग क – शब्दार्थ लिहा.
- दरवळे – __________
- किमया – __________
भाग ड – बरोबर की चूक
- नदी शांत उभी आहे. ______
- निसर्ग जपण्याचा संदेश दिला आहे. ______
भाग ई – सविस्तर उत्तर
- कवितेचा मुख्य संदेश आपल्या शब्दांत लिहा.
कविता(Poem) सोडवताना लक्षात ठेवावयाच्या गोष्टी
- कविता दोनदा वाचा.
- कठीण शब्दांचा अर्थ समजून घ्या.
- कवितेतील मुख्य संदेश ओळखा.
- प्रश्न वाचून मगच उत्तर लिहा.
निष्कर्ष
कविता(Poem) हा शिष्यवृत्ती परीक्षेतील गुण मिळवून देणारा सोपा आणि रंजक भाग आहे. योग्य वाचन, अर्थ समजून घेणे आणि नियमित सराव केल्यास विद्यार्थी या घटकात उत्कृष्ट गुण मिळवू शकतात.
आपल्याला हवे असल्यास मी कविता + सविस्तर उत्तरांसह संच देखील तयार करून देऊ शकतो.
Read More:
Showing the Directions and Sub-Directions | Map Reading-इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती
Types Of Nouns– English Grammar स्पष्टीकरण – इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती
Correct and Incorrect Spellings-इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती – शुद्ध–अशुद्ध शब्द
Calendar–दिनदर्शिका -शिष्यवृत्ती परीक्षा इयत्ता ४ थी साठी सविस्तर लेख