CDP Part 2 चा हा भाग CTET मध्ये खूप महत्वाचा असतो. इथे मुलं कशी शिकतात, शिक्षकाची भूमिका काय असते, बुद्धिमत्ता म्हणजे काय, प्रेरणा, स्मरणशक्ती, विचारशक्ती, आणि शिकवण्याच्या पद्धती यावर प्रश्न येतात. हा भाग समजून घेतला तर पेपरमधले 15–20 प्रश्न सहज सुटतात. 🧠 1. शिकण्याचे सिद्धांत (Learning Theories) 🔹 (A) व्यवहारवादी सिद्धांत (Behaviorism) प्रमुख शास्त्रज्ञ: Pavlov, … Read more
CDP Revision 1-हा संच CTET-2026 Child Psychology साठी तयार केला आहे. यामध्ये बाल विकास, शिकणे व प्रेरणा, बुद्धिमत्ता, व्यक्तिमत्व, सामाजिक विकास, मार्गदर्शन व विशेष गरजा या सर्व महत्त्वाच्या घटकांचा समावेश आहे. प्रत्येक प्रश्न इंग्रजी व मराठीत दिला आहे, ज्यामुळे अभ्यास सोपा होतो आणि CTET परीक्षेची तयारी प्रभावी होते. प्रस्तावना बाल मानसशास्त्र हा शिक्षकांच्या प्रशिक्षणातील अत्यंत … Read more
Child development is influenced by multiple factors including heredity, environment, culture, education, and health. बाल विकास म्हणजे शारीरिक, मानसिक, सामाजिक व भावनिक गुणांच्या विकासाची प्रक्रिया आहे. ह्या विकासावर काही महत्वाचे घटक प्रभाव टाकतात, जे शिक्षक, पालक आणि समाज यांना समजून घ्यायला हवे. 1. Heredity / वंशपरंपरा Heredity refers to the genetic transmission of physical and … Read more
Jean Piaget’s Cognitive Development Theory explains how children think, learn, and solve problems. हा लेख चार stages, key concepts (schema, assimilation, accommodation) आणि classroom application Marathi-English mix मध्ये स्पष्ट करतो. CTET 2026 मध्ये CDP साठी अत्यंत उपयुक्त. परिचय Jean Piaget (1896–1980) हे Swiss psychologist होते. त्यांनी children think differently than adults हा revolutionary विचार मांडला. … Read more
हा लेख CTET–2026 Child Development and Pedagogy साठी उपयुक्त आहे. यामध्ये Child Development meaning, Growth vs Development, Development–Learning relationship, Principles of Child Development तसेच Physical, Cognitive, Social आणि Emotional development हे सर्व मुद्दे Marathi + English mix भाषेत सोप्या व परीक्षाभिमुख पद्धतीने समजावून सांगितले आहेत.CTET, TET, D.El.Ed, B.Ed विद्यार्थ्यांसाठी quick revision व concept clarity साठी … Read more
Inclusive Education & Special Needs म्हणजे सर्व मुलांना—LD, ADHD, Autism, Gifted तसेच विविध पार्श्वभूमीतील—मुख्य प्रवाहातील शाळांमध्ये समान संधी देऊन child-centered, flexible आणि supportive शिक्षण देणे. हा घटक समता, सहानुभूती आणि सामाजिक न्याय यावर आधारित आहे. प्रस्तावना आजच्या आधुनिक शिक्षणव्यवस्थेत Inclusive Education (समावेशक शिक्षण) ही केवळ संकल्पना नसून एक शैक्षणिक तत्त्वज्ञान (Educational Philosophy) बनली आहे. भारतासारख्या … Read more
सृजनशीलता (Creativity) ही व्यक्तीची अशी मानसिक क्षमता आहे ज्याद्वारे ती नवीन, मौलिक आणि उपयुक्त कल्पना निर्माण करते. शिक्षणाच्या क्षेत्रात सृजनशीलता म्हणजे विद्यार्थ्यांना केवळ पाठांतर न करता स्वतंत्र विचार, कल्पनाशक्ती आणि समस्या सोडवण्याची क्षमता विकसित करण्यास मदत करणे होय. प्रस्तावना आजच्या 21st century मध्ये शिक्षणाचा उद्देश फक्त पाठांतर (rote learning) न राहता creative, innovative आणि problem-solving … Read more
हा लेख CTET 2026 साठी Learning & (अधिगम व अध्यापन) या अत्यंत महत्त्वाच्या युनिटचा सखोल आणि सोपा आढावा देतो. विद्यार्थ्यांचे शिकण्याचे मार्ग, प्रेरणा, भावना, चुका, वर्गव्यवस्थापन, सामाजिक-सांस्कृतिक घटक, समस्या सोडवणे, तर्कशक्ती आणि सर्जनशीलता या सर्वांचा balance असलेला मिश्र अभ्यास येथे दिला आहे.English संकल्पना व मराठी स्पष्टीकरण यांचा सुंदर मिलाफ असल्याने हा लेख परीक्षेतील theory, pedagogy … Read more
हा लेख CTET 2026 व शिक्षक भरतीसाठी उपयुक्त असून यात Piaget चे Cognitive & Social Development in Child Psychology, ZPD व भाषा-विचार संबंध (Language & Thought) यांचे Marathi + English मध्ये सविस्तर व सोप्या भाषेत स्पष्टीकरण करण्यात आले आहे. प्रस्तावना बालकाचा विकास म्हणजे केवळ शारीरिक वाढ नाही, तर त्याच्या मनाचा, विचारांचा, बुद्धिमत्तेचा व समाजाशी असलेल्या … Read more
हा लेख CTET 2026 परीक्षेच्या बालविकास व अध्यापनशास्त्र (Child Development & Pedagogy) या महत्त्वाच्या घटकावर आधारित आहे. 0 ते 11 वर्षांच्या बालकांचा शारीरिक, बौद्धिक, भावनिक, सामाजिक व नैतिक विकास, वाढ व विकासातील फरक, आनुवंशिकता व पर्यावरणाचा प्रभाव, बालकांच्या गरजा, समस्या व स्वभाववैशिष्ट्ये हे सर्व मुद्दे या लेखात सोप्या, अभ्यासपूरक आणि परीक्षाभिमुख भाषेत स्पष्ट करण्यात आले … Read more