व्याकरण (Grammar )म्हणजे भाषेची रचना, शब्दांची मांडणी आणि वाक्यरचना यांचे नियम. योग्य Grammar मुळे विद्यार्थी स्पष्ट, अचूक आणि प्रभावी संवाद साधू शकतात. प्रस्तावना Grammar म्हणजे भाषेचा कणा (backbone). CTET-2026 मध्ये Language Pedagogy आणि English section मध्ये Grammar वर थेट व अप्रत्यक्ष प्रश्न विचारले जातात. योग्य Grammar मुळे reading, writing, speaking आणि teaching effectiveness वाढते. Grammar … Read more
Vocabulary म्हणजे शब्दसंपदा. CTET-2026 मध्ये Vocabulary वर आधारित प्रश्न हे reading comprehension, grammar आणि language usage मध्ये विचारले जातात. योग्य शब्दांचा अर्थ, वापर आणि संदर्भ ओळखणे हे CTET साठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. प्रस्तावना भाषा ही विचार व्यक्त करण्याचे प्रभावी माध्यम आहे आणि Vocabulary (शब्दसंपदा) ही त्या भाषेची खरी ताकद आहे. इंग्रजी भाषा शिकताना किंवा स्पर्धा … Read more
Inclusive Education & Special Needs म्हणजे सर्व मुलांना—LD, ADHD, Autism, Gifted तसेच विविध पार्श्वभूमीतील—मुख्य प्रवाहातील शाळांमध्ये समान संधी देऊन child-centered, flexible आणि supportive शिक्षण देणे. हा घटक समता, सहानुभूती आणि सामाजिक न्याय यावर आधारित आहे. प्रस्तावना आजच्या आधुनिक शिक्षणव्यवस्थेत Inclusive Education (समावेशक शिक्षण) ही केवळ संकल्पना नसून एक शैक्षणिक तत्त्वज्ञान (Educational Philosophy) बनली आहे. भारतासारख्या … Read more
हा लेख CTET–2026 च्या विद्यार्थ्यांसाठी खास तयार करण्यात आला आहे. यात Globe (भूगोल) ही संकल्पना मराठी व इंग्रजी मिश्र भाषेत, सोप्या व परीक्षाभिमुख पद्धतीने समजावून सांगितली आहे. अर्थ, वैशिष्ट्ये, उपयोग, अध्यापनातील महत्त्व व CTET नमुना प्रश्न यांचा समावेश आहे. हा लेख पुनरावृत्ती, संकल्पना स्पष्टता आणि CTET मधील विषयज्ञान व अध्यापन कौशल्यावर आधारित प्रश्नांसाठी उपयुक्त आहे. … Read more
The First Cities म्हणजे मानव सभ्यतेचा पहिला टप्पा. येथे व्यापार, धर्म, प्रशासन आणि संस्कृती यांचा विकास झाला. सामाजिक स्तर, कौशल्यानुसार कामाचे विभागणी आणि लेखन प्रणाली यांचा जन्म येथे झाला. प्रस्तावना The First Cities म्हणजे मानव इतिहासातील शहरी संस्कृतीची सुरुवात. सुमारे 3500 BCE ते 3000 BCE या काळात लोक लहान शेती गावांपासून मोठ्या शहरी केंद्रांमध्ये स्थलांतर … Read more
सृजनशीलता (Creativity) ही व्यक्तीची अशी मानसिक क्षमता आहे ज्याद्वारे ती नवीन, मौलिक आणि उपयुक्त कल्पना निर्माण करते. शिक्षणाच्या क्षेत्रात सृजनशीलता म्हणजे विद्यार्थ्यांना केवळ पाठांतर न करता स्वतंत्र विचार, कल्पनाशक्ती आणि समस्या सोडवण्याची क्षमता विकसित करण्यास मदत करणे होय. प्रस्तावना आजच्या 21st century मध्ये शिक्षणाचा उद्देश फक्त पाठांतर (rote learning) न राहता creative, innovative आणि problem-solving … Read more
18 December 2025 या तक्त्यामध्ये प्रत्येक इयत्तेच्या स्तरानुसार विषयांचा समतोल राखण्यात आला आहे. मराठी, गणित, विज्ञान/EVS, सामाजिक शास्त्र, इंग्रजी, कला, खेळ आणि पुनरावृत्ती यांचा समावेश आहे. हा अभ्यास दिनक्रम विद्यार्थ्यांच्या वाचन, लेखन, विचारशक्ती, सर्जनशीलता आणि मानसिक स्वास्थ्यासाठी उपयुक्त आहे. प्रस्तावना 18 December 2025 या दिवशी विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी संतुलित आणि उपक्रमयुक्त ८ तासांचा अध्ययन … Read more
CTET 2026 – Reading Comprehension हा Language Pedagogy मधील अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. या घटकात उमेदवाराची वाचन क्षमता, समज, शब्दसंग्रह, विचारशक्ती व विश्लेषण कौशल्य तपासले जाते. परीक्षेत दिलेले Unseen Passages (Prose / Poem / Drama) वाचून त्यावर आधारित factual, inferential, analytical, vocabulary-based तसेच theme / title / central idea यावर प्रश्न विचारले जातात. Reading Comprehension … Read more
Earth in the Solar System -हा विषय सौरमालेतील पृथ्वीचे स्थान, वैशिष्ट्ये आणि पृथ्वीवर जीवन अस्तित्वात असण्याची कारणे स्पष्ट करतो. पृथ्वीच्या गती, चंद्राची भूमिका, दिवस–रात्र व ऋतू निर्मिती यांचा सोप्या पद्धतीने आढावा घेतला आहे. CTET 2026 परीक्षेसाठी उपयुक्त असा हा घटक भूगोलाच्या मूलभूत संकल्पना मजबूत करतो. प्रस्तावना आपण ज्या विश्वात राहतो ते अतिशय विशाल आहे. या … Read more
हा लेख स्मरणशक्ती व विस्मरण (Memory & Forgetting) या महत्त्वाच्या मानसशास्त्रीय संकल्पनेवर आधारित आहे. यामध्ये Marathi आणि English चा वापर करून स्मरणशक्तीची संकल्पना, प्रक्रिया (Encoding, Storage, Retrieval), स्मरणशक्तीचे प्रकार, विस्मरणाची कारणे व प्रकार सविस्तरपणे स्पष्ट करण्यात आले आहेत. तसेच शिक्षण प्रक्रियेत स्मरणशक्तीचे महत्त्व, विद्यार्थ्यांच्या स्मरणशक्तीवर परिणाम करणारे घटक आणि स्मरणशक्ती वाढविण्याचे प्रभावी उपाय यांचीही माहिती … Read more