“When, Where and How” हा अध्याय इतिहासाच्या अभ्यासाचा पाया आहे. या घटकात भूतकाळातील घटना केव्हा घडल्या (When), कुठे घडल्या (Where) आणि त्यांची माहिती आपल्याला कशी मिळते (How) याचा अभ्यास केला जातो. कालसंकल्पना, भौगोलिक स्थान आणि इतिहासाची साधने यांद्वारे विद्यार्थ्यांमध्ये क्रमबद्ध विचार, पुराव्यावर आधारित समज आणि चिकित्सक दृष्टिकोन विकसित होतो. CTET 2026 – Social Science साठी … Read more
अधिगम व अधिगम Learning सिद्धांत यांचा सविस्तर अभ्यास — Pavlov, Skinner, Thorndike, Gestalt आणि Constructivism सह. CTET / TET साठी उपयुक्त सोपी मांडणी. प्रस्तावना मानवाच्या आयुष्यातील सर्वात महत्त्वाची प्रक्रिया म्हणजे अधिगम (Learning). जन्मापासून मृत्यूपर्यंत माणूस सतत शिकत असतो. शाळेतील शिक्षण, अनुभवातून मिळणारे ज्ञान, वर्तनातील बदल — हे सर्व अधिगमामुळे घडते. शिक्षणशास्त्रात अधिगम समजून घेण्यासाठी विविध … Read more
Mahajanapadas, Buddhism & Jainism-हा लेख भारतातील इ.स.पू. 600 च्या आसपास उदयाला आलेल्या 16 महाजनपदां, तसेच बौद्ध धर्म व जैन धर्माच्या शिकवणी, प्रसार, पवित्र ग्रंथ, तत्त्वज्ञान व ऐतिहासिक प्रभाव यांचा सखोल आढावा देतो. CTET 2026 Social Science – History साठी अत्यंत महत्त्वाचा विषय. प्रस्तावना इ.स.पू. 600 च्या पुढे भारतीय उपखंडात सामाजिक-राजकीय जीवनाची मोठी पुनर्रचना झाली. हा … Read more
हा लेख CTET 2026 साठी Language Pedagogy (भाषा अध्यापन) या महत्त्वाच्या घटकावर आधारित आहे. यात भाषेचे स्वरूप, भाषा अधिगम, अध्यापनाची तत्त्वे, Listening–Speaking ची भूमिका, भाषा संपादन व शिक्षणातील फरक, चुका व उपचारात्मक अध्यापन, बहुभाषिक वर्गातील आव्हाने तसेच English as a Second Language (ESL) अध्यापन यांचे सोप्या आणि परीक्षाभिमुख पद्धतीने स्पष्टीकरण दिले आहे. प्रस्तावना Language Pedagogy … Read more
हा लेख CTET 2026 – Child Development & Pedagogy (CDP) साठी अत्यंत उपयुक्त असून प्रेरणा (Motivation) या महत्त्वाच्या मानसशास्त्रीय घटकावर सविस्तर व सोप्या भाषेत माहिती देतो. यात प्रेरणेची संकल्पना, Maslow ची गरजांची पिरॅमिड, आंतरिक व बाह्य प्रेरणा, तसेच शिक्षण प्रक्रियेत प्रेरणेची भूमिका यांचे शैक्षणिक दृष्टिकोनातून स्पष्ट विश्लेषण करण्यात आले आहे. हा लेख शिक्षक पात्रता परीक्षेसाठी … Read more
या लेखात विद्यार्थ्यांच्या भावना, भावनिक विकास, व्यक्तिमत्वाची संकल्पना, प्रमुख व्यक्तिमत्व सिद्धांत, तसेच भावनिक बुद्धिमत्ता (Emotional Intelligence – EI) यांचे समग्र, सोपे आणि CTET-उपयुक्त स्पष्टीकरण दिले आहे. शिक्षकांना आणि CTET विद्यार्थ्यांना मुलांच्या वर्तणुकीच्या समजून घेण्यासाठी हा विषय अत्यंत महत्त्वाचा आहे. प्रस्तावना — भावनिक विकास (Emotional Development) आणि व्यक्तिमत्व विकास (Personality Development) हे बालविकासातील दोन अत्यंत महत्त्वाचे … Read more
हा लेख CTET 2026 साठी Learning & (अधिगम व अध्यापन) या अत्यंत महत्त्वाच्या युनिटचा सखोल आणि सोपा आढावा देतो. विद्यार्थ्यांचे शिकण्याचे मार्ग, प्रेरणा, भावना, चुका, वर्गव्यवस्थापन, सामाजिक-सांस्कृतिक घटक, समस्या सोडवणे, तर्कशक्ती आणि सर्जनशीलता या सर्वांचा balance असलेला मिश्र अभ्यास येथे दिला आहे.English संकल्पना व मराठी स्पष्टीकरण यांचा सुंदर मिलाफ असल्याने हा लेख परीक्षेतील theory, pedagogy … Read more
Inclusive Education म्हणजे प्रत्येक विद्यार्थ्याला—अपंग, प्रतिभावान, वेगवेगळ्या भाषा, संस्कृती किंवा आर्थिक पार्श्वभूमी असलेल्या मुलांना—एकाच वर्गात समान शिक्षण देणारी पद्धत. In this article, आपण learner diversity, special needs, learning disabilities, gifted learners, teaching strategies आणि teacher ची भूमिका सोप्या भाषेत समजून घेतो. This mixed Marathi-English guide will help CTET candidates, teachers आणि students to understand the … Read more
हा लेख “प्रारंभिक समाज आणि मानवाची उत्पत्ती” प्रारंभिक समाज आणि मानवाची उत्पत्ती (Early Societies & Human Evolution) या टॉपिकवर आधारित आहे. यात आपण मानवाच्या सुरुवातीच्या जीवनशैलीपासून आधुनिक मानवाच्या उत्क्रांती पर्यंतचा प्रवास पाहतो. शिकारी-संग्रहक जीवन, पहिले शेतकरी आणि चारवाहे जीवन, सामाजिक संघटना, साधने, भाषा, कला, आणि धार्मिक श्रद्धा यांचा सविस्तर अभ्यास केला आहे. लेखात विद्यार्थ्यांसाठी पेडागोजिकल … Read more
Intelligence म्हणजे काय? Spearman, Thurstone, Gardner चे सिद्धांत, IQ संकल्पना, बुद्धिमत्तेचे प्रकार व चाचण्या यावर आधारित CTET 2026 साठी संपूर्ण मार्गदर्शक लेख. प्रस्तावना प्रत्येक व्यक्ती वेगळी असते, तिची विचारशक्ती, समज, समस्या सोडवण्याची पद्धत, शिकण्याची गतीही वेगळी असते. या सर्व क्षमतांचा एकत्रित परिणाम म्हणजेच बुद्धिमत्ता . शिक्षणशास्त्र, मानसशास्त्र तसेच CTET, TET, MPSC, UPSC अशा स्पर्धा परीक्षांमध्ये … Read more