CTET-2026: Teaching Learning Materials (TLM) & Modern English Teaching Techniques(English)

Teaching Learning Materials (TLM) आणि आधुनिक English teaching techniques शिकवणाऱ्या शिक्षकांना विद्यार्थ्यांच्या language skills सुधारण्यासाठी प्रभावी मार्गदर्शन करतात. यामध्ये Audio-Visual aids, ICT, आणि interactive activities यांचा वापर महत्त्वाचा आहे.

1. Teaching Learning Materials (TLM) / शैक्षणिक साधने

Definition:
Teaching Learning Materials (TLM) म्हणजे शिकवण आणि शिक्षण प्रक्रियेत वापरल्या जाणाऱ्या वस्तू, साधने, किंवा संसाधने, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांचा शिकण्याचा अनुभव अधिक प्रभावी, आकर्षक आणि समजण्यास सुलभ होतो.

CTET 2026 Pedagogy Notes

NEP-2020

उदाहरणे:

• Charts, Flashcards, Posters
• Story Books, Real Objects (Realia)
• Models (Solar System, Plant Structure)
• Worksheets & Handouts
• Educational Games

Importance / महत्त्व:

1. Interest & Motivation वाढवते – विद्यार्थ्यांना visual आणि hands-on अनुभवामुळे शिकण्याची इच्छा वाढते.
2. Concept Clarity – abstract concepts अधिक सोप्या पद्धतीने समजतात.
3. Active Learning Encourage करते – विद्यार्थी passive listener नसून active participant होतात.
4. Differentiated Learning – विविध क्षमतांनुसार विद्यार्थ्यांसाठी समजण्यायोग्य साधने वापरता येतात.

Implementation in Classroom:

• Vocabulary शिकवताना flashcards वापरणे.
• Grammar teaching मध्ये worksheets आणि sentence strips वापरणे.
• Storytelling मध्ये puppets किंवा real objects वापरणे.

Diagram Suggestion:

• TLM Types Chart (Visual Chart showing Visual, Audio, Audio-Visual, & Digital TLM)

2. Use of Audio-Visual Aids / श्रवण-दृश्यक साधने

Definition:
Audio-Visual Aids म्हणजे असे साधने जी श्रवण (Audio) आणि दृश्यक (Visual) अनुभव एकत्र करून विद्यार्थ्यांना शिकवतात.

उदाहरणे:Teaching Learning Materials

• Videos, PowerPoint Presentations, Educational Films
• Songs, Poems, Rhymes (Audio)
• Charts with Pictures & Diagrams
• Smart Boards / Interactive Whiteboards

Benefits / फायदे:

1. Retention वाढवते – visual आणि auditory अनुभवामुळे माहिती जास्त वेळ स्मरणात राहते.
2. Language Skills सुधारते – Listening, Speaking, Reading & Writing skills improve.
3. Real-Life Connection – students can relate concepts to real-life situations.
4. Inclusivity – special needs students सुद्धा समजून घेऊ शकतात.

Classroom Implementation:

• English poems / rhymes present करणे with audio.
• Story comprehension videos वापरणे.
• Grammar concepts दाखवण्यासाठी animated videos तयार करणे.

Diagram Suggestion:

• Benefits of Audio-Visual Aids (Flowchar

3. ICT in English Teaching / इंग्रजी शिक्षणात ICT चा वापर

Definition:
ICT (Information & Communication Technology) म्हणजे संगणक, इंटरनेट, मोबाइल apps, digital resources वापरून interactive and modern teaching methods विकसित करणे.

Examples / उदाहरणे:

• Language Learning Apps: Duolingo, BBC Learning English
• Online Quizzes & Games: Kahoot, Quizizz
• Virtual Classrooms: Google Classroom, Zoom
• Digital Storytelling & Animation Tools

Importance / महत्त्व:Teaching Learning Materials

1. Interactive Learning – students participate actively.
2. Immediate Feedback – quizzes, games, and assessments instantly show results.
3. Access to Vast Resources – teachers and students get worldwide content.
4. Skill Development – digital literacy, creative thinking, collaborative skills.

Implementation in Classroom:

• Vocabulary practice using Quizizz or Kahoot.
• Storytelling using digital animations.
• Writing skill improvement via Google Docs & peer feedback.

Diagram Suggestion:

• ICT Tools in English Teaching (Table / Flowchart showing Apps, Websites, Digital Tools)

4. Activities for Language Skills / भाषा कौशल्यासाठी क्रियाकलाप

Language skills include Listening, Speaking, Reading, and Writing (LSRW).

A. Listening Activities / ऐकण्याच्या क्रियाकलाप:

• Audio stories, rhymes, dialogues
• Listening comprehension worksheets
• Songs & Podcasts

B. Speaking Activities / बोलण्याच्या क्रियाकलाप:

• Role-play and skits
• Show and Tell activity
• Group discussions & debates

C. Reading Activities / वाचनासाठी क्रियाकलाप:

• Silent reading & reading aloud
• Reading comprehension exercises
• Story sequencing activities

D. Writing Activities / लेखनासाठी क्रियाकलाप:

• Journals & Diaries
• Sentence formation & story writing
• Picture-based writing prompts

Integration with TLM and ICT:

• Storytelling with puppets + PowerPoint slides
• Grammar games on tablets / mobiles
• Audio clips for listening comprehension

Diagram Suggestion:

• LSRW Skills & Activities Chart (English)

Short Marathi Summary:
शिक्षकांनी TLM, Audio-Visual aids, ICT tools आणि interactive activities वापरून इंग्रजी शिकवले तर विद्यार्थ्यांचे language skills सुधारतात, classroom अधिक engaging बनतो, आणि विद्यार्थ्यांचा active participation वाढतो.

Conclusion / निष्कर्ष

Teaching Learning Materials (TLM), Audio-Visual aids, ICT tools, आणि interactive activities वापरल्यास English teaching अधिक engaging, effective, आणि learner-centered बनते. विद्यार्थी passive learning सोडून active participants बनतात आणि language skills सुधारतात. शिक्षकांनी traditional & modern methods एकत्र वापरून classroom experience सुधारावे.