UPI व्यवहार वाढत आहेत आणि त्याचबरोबर ऑनलाइन फसवणुकीचे प्रमाणही झपाट्याने वाढत आहे. बनावट कॉल, फेक लिंक, स्कॅम ॲप्स आणि QR कोडद्वारे अनेक लोकांची फसवणूक होते. या लेखात आपण खऱ्या आणि वापरता येण्यासारख्या 7 Real टिप्सद्वारे UPI Fraud पासून स्वतःचे संरक्षण कसे करावे हे जाणून घेऊ. डिजिटल जगात सुरक्षित राहण्यासाठी हा मार्गदर्शक नक्की वाचा.
7 Real Tips — UPI Fraud पासून स्वतःला वाचवण्यासाठी
Cyber Security — डिजिटल जगातील सुरक्षितता
CERT-In – भारत सरकारी सायबर सुरक्षा संस्था
1) अज्ञात लिंक किंवा SMS वर क्लिक करू नका
UPI फसवणूक प्रामुख्याने फेक लिंक किंवा SMS पासून सुरू होते. या लिंक तुम्हाला cashback, lottery, KYC update किंवा bank verification च्या नावाखाली क्लिक करायला लावतात. एकदा क्लिक केल्यावर तुमची personal माहिती चोरली जाते. कोणत्याही financial link वर क्लिक करण्यापूर्वी official app किंवा website तपासा.
2) UPI PIN कधीही कोणालाही सांगू नका
UPI PIN हा ATM PIN सारखाच गुप्त असतो. बँक, सरकारी संस्था, कंपनी, किंवा कस्टमर केअर – कोणीही तुमच्याकडून PIN विचारत नाही. जर कोणीतरी PIN विचारत असेल तर तो 100% स्कॅमर आहे. अशा कॉल्सना लगेच कट करा.
3) Unknown QR Code स्कॅन करू नका
UPI प्रणालीमध्ये QR Code स्कॅन म्हणजे पैसे देणे, पैसे मिळवणे नाही. अनेक स्कॅमर्स “QR स्कॅन करा, तुम्हाला पैसे मिळतील” असे सांगतात. ही मोठी फसवणूक आहे. कुठलाही QR कोड स्कॅन करण्यापूर्वी व्यक्ती विश्वसनीय आहे का ते तपासा.
4) फेक Customer Care नंबर गुगलवरून सेव्ह करू नका
खूप लोक Google Search करून Customer Care नंबर घेतात आणि ते निम्मे नंबर फसवे असतात. नेहमीच Customer Care नंबर official website / official app वरूनच घ्या. गुगलवरील random नंबरवर कधीही विश्वास ठेवू नका.
5) Screen Sharing Apps वापरू नका
Scammers तुम्हाला AnyDesk, QuickSupport, TeamViewer सारखे screen-sharing apps डाउनलोड करायला लावतात. एकदा हे app install झाले की स्कॅमर तुमचे banking स्क्रीन पाहू शकतो. त्यामुळे असे apps कधीही इन्स्टॉल करू नका.
6) आपल्या UPI App चे अपडेट्स वेळेवर करा
नवीन अपडेट्समध्ये सुरक्षेचे फीचर्स सुधारलेले असतात. GPay, PhonePe, Paytm किंवा तुमचे बँकिंग अॅप — सगळ्यांची नवी आवृत्ती (latest version) वापरा. जुन्या app मध्ये security loopholes असतात.
7) Transaction Alerts नेहमी ON ठेवा
तुमच्या अकाउंटमध्ये पैसे गेले-आले की SMS किंवा notification येणे खूप महत्वाचे आहे. हे alerts ON असल्यास चुकीचा व्यवहार लगेच कळतो आणि तुम्ही त्वरित बँकेशी संपर्क करू शकता. अनेक victims alerts OFF ठेवतात आणि fraud उशिरा कळतो.
निष्कर्ष
डिजिटल व्यवहारांनी आपले दैनंदिन जीवन सोपे केले आहे, परंतु त्याचबरोबर सायबर गुन्हेगार अधिक चतुर आणि सक्रिय झाले आहेत. UPI वापरताना फक्त काही साध्या सुरक्षा सवयी आत्मसात केल्या तर मोठ्या फसवणुकीपासून स्वतःचे संरक्षण करणे शक्य आहे. कोणताही लिंक, कॉल, QR कोड किंवा अॅप तपासल्याशिवाय वापरू नका. तुमची वैयक्तिक माहिती, विशेषतः UPI PIN, OTP किंवा बँक माहिती ही पूर्णपणे गोपनीय आहे — ती कोणालाही देऊ नका. व्यवहाराचे नोटिफिकेशन, अधिकृत अॅप, अधिकृत ग्राहकसेवा हे सर्व नेहमी विश्वसनीय स्रोतांमधूनच वापरा. सावध, जागरूक आणि माहितीपूर्ण राहणे हेच UPI Fraud पासून स्वतःला सुरक्षित ठेवण्याचे सर्वात प्रभावी साधन आहे.